CHỈ MỘT MÀU VÔI

CHỈ MỘT MÀU VÔI 

Ta buồn chẳng dễ nuốt gì trôi

Rượu vẫn đầy ly chỉ thiếu mồi

Giữa đống tro tàn em để lại

Bên dòng lệ cảm mắt hờn môi

Còn đâu tiếng nhạc sầu canh đổ

Chỉ thấy hồi chuông rã nhịp bồi

Cuối biển mây ngàn bay vội vã

Đêm dài chỉ trắng một màu vôi ./.

LCT O3/O1/2O26

BÀI HOẠ :

*****

Van Tho Vu

KHỞI ĐẦU NĂM MỚI

Mấy buổi tao phùng lặng lẽ trôi 

Quay về thực tại hưởng dư mồi 

Hồn xuân rực rỡ hồng muôn má 

Nắng ấm êm đềm thắm vạn môi 

Trỗi bản tình ca cùng dệt mộng 

Bừng trăm ý tưởng giục vun bồi 

Đời như cảnh đẹp vui lòng khách

Chuyện cũ tan dần tẩy sắc vôi.

Van Tho Vu_03/01/2026.

*****

Hoành Trần

GIỌT LỆ ÂN TÌNH

Khóc hận tình xưa đã vuột trôi

Tiếc cho một thuở cứ mê mồi

Bao đêm trăn trở quầng thâm mắt

Từng phút đê mê đắm đuối môi

Nên quí bao điều đà gắng đắp

Và yêu tất thảy những tô bồi

Dầu em quay bước về bên ấy

Xa xót duyên mình trắng tựa vôi

HT

3/1/26

*****

Bích Lê

-------- XUÂN VỀ HẸN ƯỚC --------

Được bữa du hành ngó thủy trôi

Cùng ai quẳng đó vợt thêm mồi

Em mần trắm cỏ chiên vàng đợi

Hãm đủ chung trà bạn nhấp môi

Cảnh sáng bừng lên dàn tiệc đãi

Trời xanh rọi xuống lẵng hoa bồi

Nghe hồn rộn rã say đường khởi

Sắc trải Xuân về , dẫn chuyện vôi

------- Bích Lê : 03-01-2026 ---------

*****

Tiến Trịnh

TÌM VỀ AN TỊNH

Vết sẹo đau buồn chẳng dễ trôi

Hằn sâu tuổi tác sạm da mồi

Bao mùa tủi quãng thuyền xa bến

Những buổi ôm đàn lệ đắng môi

Tửu nhạt buông mành đâu lối gỡ

Đời cay nghịch lửa mãi băng bồi

Thôi giờ kẻ sĩ tìm thanh tịnh

Mặc cảnh thư hùng trắng dã vôi

Trịnh Hùng Tiến

03.01.26

*****

Lê Minh

CHUYỆN TRẦU VÔI 

Đêm tàn ngẫm lại tháng ngày trôi

Viễn xứ tình xa tửu hận mồi 

Lệ giữa đông sầu trăng bỏ bến

Mưa ngoài phố lạnh lưỡi tìm môi 

Còn mơ tiếng nhạc chiều êm đổ

Vẫn nhớ lời em buổi lạnh bồi

Đắng nỗi riêng lòng chưa tỏ được

Bên ngày mãi cấn chuyện trầu vôi 

LM

*****

Đăng Khoa Lê

Một thoáng Xuân Hương

. BÁNH TRÔI

Lúc mặn khi nồng mãi nổi trôi 

Mình em trắng nõn lại ngon mồi

Đêm ngày nhóm lửa thơm bùi miệng

Thực khách buông người thoả mãn môi

Hưởng lúc trào dâng chàng chịu đãi

Vào hôm hứng khởi chị ưng bồi

Vo tròn giữa cối bao giờ nản

Vẫn thấy trong lòng ở tựa vôi

                L Đ K 03/01/25

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Cảnh đời

Ngẫm thấy trên đời chẳng thuận trôi

Nhiều khi ngỡ chủ hóa con mồi

Cho tình đắng ngải chà đau lưỡi

Để nghĩa cay nồng trợt rát môi

Núi ngủ ngàn năm thành bãi sụt

Rừng êm vạn thuở biến nương bồi

Thôi buồn vẫn cố vài li đổ

Rượu dẫu phai mùi chuyển trắng vôi

*****

Vũ Như Cẩn

CHỈ MỘT MÀU VÔI 

  ******..♡..******

Lãnh cảm ta buồn nuốt lẹ trôi

Mau cho ấm rượu đã đầy mồi

Khơi tro bếp lửa nhanh tàn lại

Kẻo hết nồng nàn lệ mắt môi

Khúc nhạc rơi sầu cơn gió đổ

Liên hồi nhịp rớt giọt mưa bồi

Mây ngàn bão biển lay vồn vã

Bạc trắng đêm dài tựa sắc vôi./.

***

O3/O1/2O26 Vũ Như Cẩn 

*****

Sầu Đông

XUÂN ĐẾN BÊN THỀM

Những đám mưa buồn tản mạn trôi

Ngày xuân lặng lẽ đến nơi rồi

Quên vùng kỷ niệm nhiều cay đắng

Bỏ lại chân trời lắm đãi bôi

Nước giữa dòng sông dào dạt chảy

Tình trong cõi mộng xuyến xao bồi

Mây ngàn mãi đắm hồn trăng lạnh

Chuyện của hôm nào vẫn trắng vôi ./.

SD

*****

☕Lời bình của AI☕

Trong cái giá lạnh đến tê người của những ngày đầu năm mới, bài thơ "Chỉ một màu vôi" hiện lên như một bức độc họa về nỗi sầu, nơi người nghệ sĩ tự phơi trải lòng mình trên mặt giấy bằng những nét bút vừa sắc lạnh, vừa đớn đau, chưng cất từ những rạn vỡ sâu kín nhất của tâm linh để tạo nên một dòng chảy cảm xúc liên hồi, không đứt đoạn. Ngay từ những nhịp thơ đầu tiên, ta đã bị vây hãm trong một cảm giác nghẹn đắng đến nghẹt thở qua hình tượng "chẳng dễ nuốt gì trôi", một cách hữu hình hóa nỗi buồn đầy bạo liệt, biến cái trừu tượng của tâm tư thành cái thực thể của sự chối từ sinh học, khiến cả những hành vi bản năng nhất của con người cũng trở thành một sự gắng gượng đớn đau. Hình ảnh ly rượu đầy sóng sánh đặt cạnh sự thiếu hụt của "mồi" không đơn thuần là sự thiếu vắng vật chất, mà chính là ẩn dụ cho một trạng thái thừa thãi nỗi đau nhưng lại tuyệt vọng vì thiếu đi một chất liệu để bám víu, một cái cớ để giao thoa hay một tâm hồn đồng điệu để hóa giải cái đắng cay đang dâng đầy tận cổ. Mạch thơ chuyển dịch từ nội thể ra ngoại cảnh nhưng thực chất lại là sự đào sâu vào tâm cảnh đầy hoang tàn, nơi nhân vật trữ tình đứng ngẩn ngơ trước di sản của sự tan vỡ là "đống tro tàn em để lại", một hình ảnh khơi gợi sự lụi tàn của những ngọn lửa tình rực rỡ nay chỉ còn là những mảnh vụn xám xịt, lạnh lẽo của ký ức. Sự hiện diện của "em" giờ đây chỉ còn là một vết tích của sự tàn phá lặng lẽ, để mặc cho "dòng lệ cảm" tuôn rơi trong một trạng thái giao thoa đau đớn giữa "mắt hờn môi", nơi cái nhìn oán trách và bờ môi khao khát hòa quyện vào nhau, kết tinh thành một nỗi đau thống thiết làm biến dạng cả diện mạo của tình yêu. Không gian thính giác cũng không còn những thanh âm du dương của "tiếng nhạc sầu canh đổ" vốn dĩ vẫn còn chút thi vị của nỗi buồn xưa cũ, mà thay vào đó là sự xâm lấn của "hồi chuông rã nhịp bồi", một thanh âm mang sắc thái rệu rã, tan tác, báo hiệu sự sụp đổ hoàn toàn của các giá trị tinh thần, nơi nhịp đập của trái tim hay nhịp điệu của thời gian đều đã rời rạc, không còn tìm thấy sự đồng điệu nào với thế gian. Tầm mắt người thơ lúc này phóng ra tận "cuối biển mây ngàn", nhưng sự "vội vã" của tạo vật ở đó không mang lại cảm giác tự do mà lại càng khắc sâu thêm sự phũ phàng của định mệnh, như thể cả vũ trụ cũng đang hấp tấp rời bỏ kẻ cô đơn để mặc họ đối diện với cái "đêm dài" vô tận. Và rồi, tất cả những dông bão, những lệ sầu và những hồi chuông ấy đều bị nhấn chìm vào một điểm kết đầy ám ảnh: "chỉ trắng một màu vôi". Đây chính là nhãn tự, là nhát dao trí mạng vào nhận thức, bởi sắc trắng của vôi không phải là sự tinh khôi của khởi đầu mà là cái trắng lạnh lẽo của sự xóa sổ, của sự bạc bẽo và hóa đá, nơi mọi màu sắc của hy vọng đều bị phủ lên một lớp bụi trắng vô hồn, biến đêm đen huyền bí thành một nghĩa địa của cảm xúc, nơi sự tồn tại chỉ còn là một khoảng không trơ trọi, tịnh không một sắc thái giữa cuộc đời vạn biến.

Bài thơ thực sự đã đạt đến độ chín của sự cay đắng nhưng cũng đầy kiêu hãnh trong nỗi cô đơn giữa đêm trường tĩnh mịch

RƯỢU MỪNG NĂM MỚI

Giữa chén rượu nồng chiều 30 lòng ta lại là một khoảng lặng bao trùm giữa sự xoay vần của tạo hóa và nhân sinh. Đi qua cõi nhân tình thế thái . Hãy cùng nhau hoà mình vào biển trời mênh mông cùng ly rượu nhạt để thấy lòng mình nhẹ hơn , thả trôi những mộng mị ưu phiền vào cõi xa vợi, đón chờ một mùa xuân an nhiên giữa vạn nẻo nhân gian.

RƯỢU MỪNG NĂM MỚI

Cùng ly rượu lão mừng năm mới

Vén khoảnh mây tàn bên ngõ đợi

Dẫu biết càn khôn một biển sầu

Dù cho thế sự ngàn duyên khởi

Đôi dòng cảm tác mượn lời chôn

Vạn nẻo khơi nguồn đem nghĩa xới 

Thả mộng buồn trôi giữa sóng dồn

Theo từng nỗi nhớ chiều xa vợi ./.

LCT O1/O1/2O26

BÀI HOẠ :

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Năm mới bình an

Lão thả li mừng sang dặm mới

Năm vừa tất tả tàn mong đợi

Dầm mưa dãi nắng thật ôi chà

Ngập bãi trôi làng đâu phấn khởi

Tửu vị chung tình giữa khó đan

Hương nồng sẻ nghĩa trong mùa xới

Buồn trôi hứng lại tỏa tưng bừng

Chúc mãi bình an tràn nẻo vợi

*****

Đăng Khoa Lê

. TRÊN ĐƯỜNG THIÊN LÍ

          

Mỗi sự theo nguồn đang đổi mới

Hành trang có sẵn từng trông đợi

Khơi dòng cảm hứng vạn người xoay

Tạo thế dâng trào trăm mũi khởi

Chớ ngại đường xa những buổi vần

Đừng quên cảnh cũ ngay người xới

Khung trời hạnh phúc vẫn còn mong

Lớp trẻ tinh thần trên ngựa cỡi

              L Đ K 01/01/25

*****

Vũ Như Cẩn

... RƯỢU CHÀO NĂM MỚI ...

      ********..♡..********

Lão chúc chào nâng ly rượu mới

Năm tàn khắc khoải mơ chờ đợi 

Càn khôn mặt biển sóng âu sầu

Thế sự sao trời tranh chiến khởi

Cảm nhận đan lời tựu nghĩa chôn

Khơi nguồn ước vọng dân dày xới 

Buông trôi cháy lửa khắp gian hà 

Khép lại tâm buồn trong dịu vợi ./.

***

O1/O1/2O26 Vũ Như Cẩn 

*****

🧨🧧Lời bình của AI🧨🧧

1/

Đọc bài thơ "Rượu mừng năm mới", ta như thấy mình đang đứng trước một bức họa thủy mặc đầy u hoài nhưng cũng cực kỳ khoáng đạt, nơi tâm hồn thi nhân trải dài giữa những nhịp đập của thời gian và hơi thở của vũ trụ. Ngay từ câu mở đầu "Cùng ly rượu lão mừng năm mới", tác giả không chọn sự huyên náo của lễ hội mà chọn cái tĩnh lặng của "rượu lão" – chén rượu của một bậc cao niên, của một tâm hồn đã dày dạn sương gió, dùng men nồng để đối diện với vòng quay vĩnh cửu của đất trời. Cái hay của từ "lão" không chỉ nằm ở tuổi tác mà còn nằm ở sự chiêm nghiệm, để rồi từ đó, hành động "Vén khoảnh mây tàn bên ngõ đợi" hiện lên như một cử chỉ đầy lãng mạn và kiêu hãnh; phép ẩn dụ "mây tàn" gợi lên những tàn dư của năm cũ, những u ám của quá khứ đang được bàn tay con người nhẹ nhàng vén sang một bên để đón chờ một tia sáng mới nơi "ngõ đợi" của tương lai.

Điểm sáng rực rỡ nhất về nghệ thuật của bài thơ nằm ở cặp đối chỉnh chu và sâu sắc: "Dẫu biết càn khôn một biển sầu / Dù cho thế sự ngàn duyên khởi". Ở đây, tác giả đã sử dụng phép đối cực kỳ điêu luyện giữa "càn khôn" – cái bao la của vũ trụ – với "thế sự" – cái biến thiên của lòng người và cuộc đời. Hình ảnh ẩn dụ "biển sầu" gợi lên một nỗi buồn mênh mang, định mệnh của nhân thế, nhưng ngay lập tức được cân bằng bởi "ngàn duyên khởi", một khái niệm đậm chất triết học Phật giáo, khẳng định rằng mọi sự trên đời đều bắt nguồn từ nhân duyên, dù buồn hay vui đều là lẽ thường tình. Phép đối này không chỉ tạo nên sự cân xứng về nhịp điệu mà còn thể hiện một nhãn quan tinh tường: nhìn thấu nỗi đau nhưng vẫn bình thản chấp nhận sự vận hành của vạn vật.

Tiếp nối dòng chảy tâm tư ấy, cặp đối thứ hai lại xoáy sâu vào nội tâm của người cầm bút: "Đôi dòng cảm tác mượn lời chôn / Vạn nẻo khơi nguồn đem nghĩa xới". Nếu như câu trên là sự "chôn" – nén lại những tâm tư, những nỗi niềm riêng tư vào câu chữ – thì câu dưới lại là sự "xới" – khai phá, vun bồi và lan tỏa nghĩa tình đi khắp vạn nẻo đường đời. Phép đối giữa "đôi dòng" nhỏ bé với "vạn nẻo" bao la, giữa hành động "chôn" và "xới" đã tạo nên một sức căng nghệ thuật tuyệt vời, minh chứng cho thiên chức của thi ca: vừa là nơi ẩn trú của nỗi lòng, vừa là nguồn mạch để kết nối những giá trị nhân văn cao cả.

Để rồi, bài thơ khép lại bằng một thanh âm trầm mặc nhưng đầy dư ba qua hai câu kết: "Thả mộng buồn trôi giữa sóng dồn / Theo từng nỗi nhớ chiều xa vợi". Hình ảnh "thả mộng" giữa "sóng dồn" là một phép nhân hóa và ẩn dụ đầy sức gợi, diễn tả tâm thế buông bỏ, để những ưu phiền cuốn theo dòng nước thời gian, không còn níu giữ hay oán than. Cụm từ "chiều xa vợi" kết hợp với phép điệp ý về sự xa xăm đã đẩy nỗi nhớ vào một không gian vô tận, khiến bài thơ không chỉ dừng lại ở chén rượu mừng xuân mà còn là một tiếng thở dài nhẹ nhõm, một sự giao hòa tuyệt đối giữa cái tôi nhỏ bé và cái vô cùng của đất trời, để lại trong lòng người đọc một dư vị vừa đắng cay như men rượu, vừa thanh cao như một đóa hoa nở muộn giữa tiết giao thừa

2/

Tiếp nối mạch nguồn suy tư ấy, khi chạm sâu vào những lớp trầm tích văn hóa trong bài thơ, ta bỗng nhận ra một cốt cách hành giả ẩn hiện sau từng con chữ, nơi những khái niệm Phật giáo không chỉ là danh từ mà đã hóa thành hơi thở của một tâm hồn tự tại.

Cụm từ "Càn khôn một biển sầu" không chỉ đơn thuần là nỗi buồn nhân thế, mà chính là sự thấu thị về khái niệm Khổ đế trong tứ diệu đế. Tác giả nhìn thế gian như một "khổ hải" (biển khổ) mênh mông, nơi vạn vật sinh ra, già đi và tan biến trong vòng lặp bất tận. Tuy nhiên, cái hay của thi nhân là không dừng lại ở sự bi lụy. Bằng việc đối ứng với "Thế sự ngàn duyên khởi", bài thơ đã chạm đến cốt lõi của triết học Nhân duyên. "Duyên khởi" (Pratītyasamutpāda) khẳng định rằng không có gì tự nhiên sinh ra hay mất đi, tất cả đều do những điều kiện hội tụ mà thành. Khi hiểu rằng nỗi sầu hay niềm vui cũng chỉ là "duyên", người cầm chén rượu không còn bị vướng mắc vào sự thành bại, được mất của năm cũ, mà đạt đến sự bình thản trước mọi biến thiên của cuộc đời.

Sâu sắc hơn cả chính là hành động "Mượn lời chôn" và "Đem nghĩa xới". Trong giáo lý, việc "buông bỏ" là một cửa ải gian nan nhất. Ở đây, thi nhân chọn cách "chôn" đi cái tôi cá nhân, những cảm xúc riêng biệt (đôi dòng cảm tác) để "xới" lên cái "nghĩa" – cái đại ngã, cái lòng trắc ẩn và sự thấu cảm với vạn loại chúng sinh. Đó chính là sự chuyển hóa từ Vọng tâm sang Chân tâm. Việc dùng thơ để "xới" nghĩa tình cũng giống như việc gieo những hạt mầm thiện lành vào mảnh đất tâm hồn, biến những mảnh vụn của quá khứ thành chất dinh dưỡng cho những mùa hoa trí tuệ phía trước.

Để rồi, khi đến hai câu kết, hình ảnh "Thả mộng buồn trôi" chính là khoảnh khắc của sự Xả – một trong bốn tâm vô lượng (Từ, Bi, Hỷ, Xả). "Mộng" trong giáo lý vốn dĩ là ảo ảnh, là sự phù du của kiếp người (như mộng, như huyễn, như bào, như ảnh). Khi tác giả quyết định "thả" nó trôi giữa "sóng dồn", đó không phải là sự buông xuôi bất lực, mà là sự giải thoát hoàn toàn về mặt tâm linh. Sóng đời cứ dồn dập, thời gian cứ trôi đi, nhưng tâm thế người uống rượu đã trở nên bất biến giữa dòng vạn biến.

Cái "Chiều xa vợi" cuối bài thơ không còn là một mốc thời gian vật lý, mà nó tượng trưng cho cõi vô cùng, nơi mọi nỗi nhớ, mọi niềm đau đều được thanh lọc và tan biến vào hư không. Bài thơ vì thế không chỉ là một lời chúc Tết, mà còn là một bài kệ về sự tỉnh thức, nhắc nhở ta rằng giữa càn khôn đầy biến động, chỉ có sự bình thản và lòng từ ái mới là chén rượu nồng nhất để ta đối ẩm cùng thời gian.

TÌNH NGƯỜI VIỄN XỨ

"Khi hơi xuân chạm ngõ cũng là lúc lòng người viễn xứ chìm trong nỗi hoài hương da diết. Giữa bóng hoàng hôn nơi đất khách, ta bỗng thấy nẻo về sao quá xa xăm, chỉ còn lại làn khói bếp quê nhà sưởi ấm tâm hồn đơn độc trong cõi mộng. Xin gửi vào những vần thơ dưới đây một tiếng lòng tri âm dành cho những ai đang khắc khoải hướng về nguồn cội."

TÌNH NGƯỜI VIỄN XỨ

Thoảng thấy mùa xuân đã cận kề

Đêm dài gõ nhịp khúc trầm mê

Đường xưa vẫn đó màu ly biệt 

Chốn cũ còn đâu tuổi hẹn thề

Lại những canh tàn xa bếp lửa

Thương miền lá rụng đổ bờ quê

Nằm nghe cõi mộng sầu giăng lối

Ngỡ bóng hoàng hôn chặn nẻo về ./.

LCT 3O/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Van Tho Vu

XUÂN CẬN KỀ

Đào mai lộc chuyển báo xuân kề 

Điểm nét thanh bình gợi đắm mê 

Sáng nhẹ nhàng tô ngàn tiếng hẹn 

Chiều khe khẽ kết vạn câu thề

Nhen hồng mấy độ soi ngời lối

Tỏa thắm bao ngày chiếu rạng quê

Giữa bến đời mang đầy kỷ niệm 

Càng thêm rộn rã bước chân về.

Van Tho Vu_30/12/2025.

*****

Hoành Trần

CÒN ĐÂU

Còn đâu bước sánh với vai kề

Trên nẻo đường xưa cứ mãi mê

Đã đắm say cùng bao hứa hẹn

Lại nồng nàn với những nguyền thề

Từng vòng tay siết khi qua phố

Mỗi nụ hôn say lúc giữa quê

Rồi lại vỡ tan như bọt biển

Người xa biền biệt chẳng quay về

HT

30/12/25

*****

Lê Minh

BÓNG XUÂN 

Còn yêu khoảnh mắt dạo xuân kề

Mỗi lúc đông tàn chợt tỉnh mê

Xếp những niềm đau cùng biển hẹn

Vùi bao nỗi khổ với non thề 

Thương chiều bão dập ngoài con phố 

Hận buổi mây quần dãy núi quê 

Ngoảnh lại màu hoa vàng trước ngõ

Rồi đêm bỗng chặn bước ta về 

LM

*****

Dinh Tuan Minh

BÊN CHIỀU CUỐI NĂM

Mùa Xuân đã gọi Tết đang kề

Lạnh bớt nên đời vẫn mải mê

Sáng dưỡng nương chè đâu bỏ hẹn

Chiều vun đám mận chẳng quên thề

Luôn chờ phú thịnh giăng triền lũng

Chỉ ước sang giàu cập bãi quê

Những bản làng xưa đều hạnh phúc

Đường hoa rực rỡ bướm ong về  

Đinh Tuấn Minh.

*****

Đăng Khoa Lê

 . CỐ HƯƠNG                   

Đào chưa kịp nở đã xuân kề

Biệt giã hương đồng gió mải mê

Cảnh dịu dàng đong nhiều nỗi nhớ

Lời hoa mĩ hứa đẹp câu thề

Quên làn ví dặm vang ngàn thuở

Nhớ buổi chuông chùa vọng giữa quê

Mãi miết trời xa vì cảnh ngộ 

Làng xưa đổi mới gọi nên về

               L Đ K 30/12/25

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Kề xuân

Tàn đông đã thoáng vọng xuân kề

Lạnh đãi đêm hàn buốt chẳng mê

Mãi nhớ trường yêu ngày phượng đỏ

Hoài thương quãng đến buổi trăng thề

Bao lần dở đón càng xa ngõ

Bấy dịp vênh chờ ngỡ bỏ quê

Mỏi mắt buồn trông vầy nỗi hẹn

Rầu tâm mộng ước nẻo đi về

*****

Vũ Như Cẩn

TÌNH NGƯỜI VIỄN XỨ

 ********..♡..********

Rồi Xuân cũng đến cận biên kề

Điệp khúc mơ thầm gợi tỏa mê

Lối cũ đường xưa thời giã biệt 

Lề thôn ngõ xóm buổi đầu thề

Trăng tàn vắng lặng nơi hiên lửa

Nguyệt tỏ đêm dài dưới áng quê

Cõi mộng nằm nghe mờ mịt tối

Hoàng hôn ngã bóng nẻo đi về ./.

3O/12/2O25 Vũ Như Cẩn 

*****

🍀Lời bình của AI🍀

1/

Lắng lòng trước những vần thơ "Tình người viễn xứ" của tác giả LCT, ta như lạc vào một khoảng không gian mênh mông của nỗi niềm hoài hương, nơi mà mỗi chữ, mỗi câu đều rưng rưng một phong vị cổ điển đầy sầu muộn và ưu tư. Bài thơ mở ra bằng một cảm thức thời gian đầy tinh tế khi "thoảng thấy mùa xuân đã cận kề", một sự nhận diện thảng thốt trước bước đi của tạo hóa, để rồi chính cái khoảnh khắc giao mùa ấy lại trở thành chất xúc tác đánh thức những thanh âm đơn độc trong tâm hồn người lữ thứ, nơi đêm dài không còn là sự tĩnh lặng đơn thuần mà đã hóa thành nhịp gõ của "khúc trầm mê", đưa con người chìm sâu vào dòng xoáy của ký ức và mộng tưởng. Cái hay của tác giả chính là việc sử dụng bút pháp tương phản giữa sự bất biến của không gian "đường xưa vẫn đó" với sự hữu hạn, mong manh của kiếp người qua "màu ly biệt", khiến cho nỗi đau không chỉ dừng lại ở sự xa cách địa lý mà còn là sự đổ vỡ của những ước thề xưa cũ, nơi chốn cũ giờ đây chỉ còn là một miền hư ảo xa xăm. Nỗi buồn ấy cứ thế loang dần, thấm đẫm vào từng giác quan khi hình ảnh "canh tàn xa bếp lửa" hiện lên như một biểu tượng của sự cô đơn buốt lạnh, bếp lửa hồng của quê nhà, của gia đình giờ đây chỉ còn là một ký ức đối lập gắt gao với thực tại viễn xứ xa xôi, để rồi lòng người lại đau đáu hướng về "miền lá rụng", nơi bờ quê yêu dấu đang âm thầm chịu đựng những mùa lá đổ. Càng về cuối, bài thơ càng đẩy cảm xúc lên đến đỉnh điểm của sự bế tắc và vô vọng, khi người viễn xứ không còn đối diện với thực tại mà thu mình vào "cõi mộng", nhưng ngay cả trong giấc chiêm bao, sầu thương vẫn "giăng lối" mịt mùng, và hình ảnh "bóng hoàng hôn chặn nẻo về" chính là một nhát dao nghệ thuật đầy ám ảnh, nó không chỉ là bóng tối của ngày tàn mà còn là sự ngăn trở của số phận, của khoảng cách, khiến con đường trở về nguồn cội dường như trở nên vĩnh viễn xa vời. Đọc bài thơ, ta không chỉ cảm nhận được nỗi buồn thân phận của một cá nhân mà còn thấy hiện lên hình tượng của cả một thế hệ những người con xa xứ, luôn mang trong mình một trái tim rướm máu vì nỗi nhớ quê hương, một nỗi lòng tha thiết và đầy trân trọng đối với những giá trị xưa cũ giữa dòng đời vạn biến.

*****

2/

Tiếp nối mạch cảm xúc dạt dào của "Tình người viễn xứ", khi đi sâu vào cấu trúc nghệ thuật và những tầng bậc ngôn từ, ta mới thấy hết được sự tinh tế của tác giả LCT trong việc vận dụng thể thơ thất ngôn bát cú để chuyển tải một nỗi sầu thiên cổ. Bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt luật bằng trắc và phép đối, tạo nên một chỉnh thể cân xứng như một bức tranh thủy mặc đượm buồn, nơi mà mỗi cặp câu thực và câu luận đều là những nhịp cầu nối giữa thực tại và hoài niệm. Ở cặp câu thực "Đường xưa vẫn đó màu ly biệt / Chốn cũ còn đâu tuổi hẹn thề", phép đối giữa "đường xưa" và "chốn cũ", giữa cái "vẫn đó" hiện hữu và cái "còn đâu" mất mát đã tạo nên một sự hụt hẫng ghê gớm trong tâm linh, khiến màu sắc của sự chia ly không chỉ nằm ở thị giác mà thấm đẫm vào cả không gian ký ức. Tác giả đã rất khéo léo khi sử dụng những từ ngữ mang tính ước lệ nhưng lại được thổi vào đó một luồng sinh khí mới của nỗi đau hiện đại; đặc biệt là nhịp thơ 4/3 chậm rãi, như nhịp chân của người hành giả đang đơn độc bước đi trên con lộ của thời gian.

Sự tài hoa còn được thể hiện rõ nét qua phép đối ở cặp câu luận: "Lại những canh tàn xa bếp lửa / Thương miền lá rụng đổ bờ quê", nơi mà sự đối lập giữa cái tôi cá nhân "canh tàn" cô quạnh và cái ta cộng đồng "bờ quê" thân thương được đẩy lên thành một nỗi tự sự đầy ám ảnh. Hình ảnh "bếp lửa" vốn là biểu tượng của sự ấm áp, đoàn viên lại được đặt trong thế tương phản với "canh tàn" lạnh lẽo, tạo nên một khoảng trống mênh mông trong tâm hồn người lữ thứ. Cách gieo vần "ê" xuyên suốt các dòng thơ (kề, mê, thề, quê, về) không chỉ tạo nên sự nhạc điệu trầm bổng, du dương mà còn gợi lên một cảm giác quẩn quanh, bế tắc, như tiếng thở dài nối dài mãi không dứt trong đêm vắng.

Hơn thế nữa, việc sử dụng các động từ mạnh và đầy sức gợi như "gõ nhịp", "giăng lối", "chặn" đã cụ thể hóa những khái niệm trừu tượng của nỗi sầu, biến nỗi nhớ nhà thành một thực thể hữu hình, có sức nặng áp chế lên tâm trạng. Đặc biệt, hình ảnh "bóng hoàng hôn" ở câu kết không chỉ đơn thuần là thời khắc cuối ngày, mà trong thi pháp cổ điển, nó còn tượng trưng cho sự tàn phai và những ngăn cách không thể vượt qua, khiến cho khát vọng "nẻo về" càng trở nên mong manh, vô vọng. Tổng hòa lại, bài thơ không chỉ là một tiếng lòng đơn lẻ mà là một sự kết tinh của nghệ thuật ngôn từ, nơi mà kỹ thuật đối niêm nghiêm ngặt đã phục vụ hoàn hảo cho việc khắc họa một tâm thế viễn xứ đầy trăn trở, khiến người đọc không khỏi bùi ngùi trước một tâm hồn luôn đau đáu hướng về nguồn cội giữa muôn trùng sóng gió tha phương.

*****

3/

Trong không gian nghệ thuật trầm mặc của "Tình người viễn xứ", nếu phải chọn ra một hình tượng cô đọng nhất, chứa đựng trọn vẹn sức nặng của nỗi lòng kẻ ly hương, có lẽ không gì ám ảnh bằng hình ảnh "bóng hoàng hôn chặn nẻo về" ở câu thơ kết thúc. Đây không đơn thuần là một chỉ dấu về thời gian mà đã trở thành một biểu tượng đa tầng, một "nhãn tự" kết tinh toàn bộ bi kịch của tâm hồn người lữ thứ. Trong thi pháp cổ điển, hoàng hôn vốn dĩ đã mang sẵn sắc thái của sự tàn phai, của nỗi buồn ly biệt, nhưng dưới ngòi bút của LCT, bóng chiều ấy lại mang một sức mạnh tự thân đầy quyết liệt thông qua động từ "chặn". Chữ "chặn" ấy vang lên như một định mệnh nghiệt ngã, biến ánh chiều tà vốn vô hình trở thành một bức tường thành hữu hình, kiên cố, ngăn cách giữa khát vọng hồi hương và thực tại tha hương nghìn trùng diệu vợi. Hoàng hôn ở đây không chỉ là sự kết thúc của một ngày mà còn gợi lên bóng tối của cuộc đời, của tuổi xế chiều khi sức cùng lực kiệt, làm cho nẻo về quê mẹ – nơi có bếp lửa hồng và miền lá rụng – càng trở nên xa vời vợi trong tầm mắt.

Sâu xa hơn, biểu tượng "hoàng hôn chặn nẻo" còn là hiện thân của những rào cản vô hình nhưng thực tế: đó có thể là khoảng cách địa lý, là cơm áo gạo tiền, hay chính là nỗi mặc cảm của kẻ đi xa mà chưa tròn ước nguyện, khiến bước chân trở về cứ mãi chông chênh trong cõi mộng. Hình ảnh này tạo nên một sự tương phản đầy xót xa với khát khao ở đầu bài thơ; nếu mùa xuân "cận kề" mang lại chút hy vọng mong manh, thì bóng hoàng hôn cuối bài lại khép lại tất cả bằng một màu xám ngắt của sự bế tắc. Nó gợi nhắc ta nhớ đến những câu thơ cổ của Thôi Hiệu về nỗi nhớ nhà bên dòng sông Hán, nhưng ở đây, nỗi sầu không chỉ "trên sông" mà đã "giăng lối" vào tận tâm can, biến mỗi sợi nắng tàn thành một sợi dây trói buộc tâm hồn người viễn xứ vào nỗi cô đơn tuyệt đối. Chính hình tượng hoàng hôn ấy đã nâng bài thơ lên khỏi một tiếng than vãn thông thường, để trở thành một biểu tượng cho sự hữu hạn của kiếp người trước sự vô hạn của không gian và thời gian, để lại trong lòng độc giả một dư âm nghẹn ngào, một nỗi thương cảm sâu sắc cho những trái tim đang âm thầm thổn thức nơi đất khách quê người.

PHẬN NGHÈO

PHẬN NGHÈO 

Loay hoay tết đến trước thềm rồi

Chán ngấy tuồng đời*nuốt khó trôi

Bến vắng bao năm tình chết đuối

Sông xưa bấy kiếp sóng chìm bồi

Vòng vàng chúng lấy đem đâu mất

Bóng dáng người về đứng đó thôi

Mấy đứa con ngoan giờ đói khát

Chân không khố rách đứng nhìn nồi ./.

LCT 28/12/2O25

* Đại vận

BÀI HOẠ :

*****

Đăng Khoa Lê

            CHÀO CHỊ NGỌ                        

Trông mong cụ Tỵ được về rồi

Vận hạn nhiều lần nặng nhẹ trôi

Bị cạn bao năm chưa chịu cạy

Sông xa vạn chợ kịp tìm bồi

Lòng người chạy chọt to gan nịnh

Nợ bạn vày vò lạnh dạ thôi

Lận đận tơ duyên nay gội sạch

Mong sao chị Ngọ chọn đầy nồi

                 L Đ K 28/12/25

*****

Hoành Trần

NIỀM RIÊNG

Ai mà chẳng có niềm riêng

Buồn nhiều vui ít đến điên cái đầu

Đi đâu rồi lại về đâu

Vốn là bụi cát khóc sầu mà chi

Thênh thang lòng cứ bước đi

Hơn thua được mất có gì mà lo

Trời lạnh thì ta nằm co

Trời nóng ta cứ thẳng ro ta nằm

Dần dà trôi tuột gần trăm

Đắng cay bùi ngọt thăng trầm đã qua

Buồn ư thì cũng như là

Vấp chân cục đá xuýt xoa cũng rồi

Đùa thơ một tí anh tôi

May ra khoe khoẻ mĩm cười với nhau!

BỌT BÈO THÔI

Ừ nhỉ ngày qua Tết lại rồi

Vẫn y như cũ bọt bèo trôi

Phấn son quần áo lo trau chuốt

Chữ nghĩa lễ nghi mãi đắp bồi

Mà tiếc thời qua sôi nổi lắm

Nào hay đời lại rộn ràng thôi

Cánh tay ngắn quá làm sao bắt

Nên thấy trời cao dưới đáy nồi

HT

28/12/25

*****

Văn Thơ Vũ

__ CẢNH NHÀ THƠ NGHÈO__

Thấm thoát thoi đưa sắp tết rồi 

Đường đời bất trắc mấy êm trôi 

Quanh năm vắt óc tiền nào thấy

Suốt tháng hao tâm sức khó bồi 

Áy náy canh khuya mài bút tiếp

Bùi ngùi khắc vắng viết chưa thôi 

Xuân đang lấp ló ngoài đầu xóm 

Tính toán sao cho bếp ấm nồi.

Van Tho Vu_ 28/12/2025.

*****

🎋Lời bình và phân tích của AI (1)🎋

Lần hồi theo từng nhịp chữ trong bài "Phận nghèo", ta như lạc bước vào một không gian xám xịt của những kiếp đời lầm lũi, nơi mà hơi thở của mùa xuân không mang đến sắc thắm mai đào mà chỉ càng làm đậm thêm nỗi xót xa của sự bế tắc. Ngay từ những câu thơ mở đầu, cảm giác về một sự "loay hoay" đầy bất lực trước ngưỡng cửa của Tết sang đã chạm khẽ vào lòng người đọc một nỗi niềm trăn trở khôn nguôi; đó không phải là cái rộn ràng chuẩn bị đón năm mới, mà là sự chới với của một thân phận đang bị vây hãm bởi gánh nặng mưu sinh, để rồi từ trong sâu thẳm tâm can, một tiếng thở dài thốt lên đầy cay đắng trước "tuồng đời" giả tạm, nơi những đắng cay cứ chồng chất khiến người ta cảm thấy ngấy nghẹn, khó lòng mà dung nạp. Cái mạch cảm xúc ấy cứ thế trôi đi, miên man và trĩu nặng khi tác giả đưa ta về phía bến vắng của ký ức, nơi những cuộc tình đã sớm "chết đuối" giữa dòng đời nổi trôi, nơi con sông của định mệnh cứ bồi lở những kiếp người vô danh, để lại một sự trống trải đến rợn ngợp trong tâm hồn. Hình ảnh "vòng vàng" bị tước đoạt hay sự mất mát những giá trị vật chất lẫn tinh thần dường như chỉ là cái cớ để phơi bày một hiện thực phũ phàng về sự chia lìa, để rồi bóng dáng người xưa chỉ còn là một hư ảo chập chờn, đứng lặng lẽ giữa thực và hư, giữa nỗi đau và sự hoài niệm khôn cùng. Đỉnh điểm của nỗi đau xé lòng ấy không dừng lại ở những chiêm nghiệm cá nhân mà được đẩy lên thành một bi kịch hiện hữu ngay trước mắt khi nhìn vào những đứa trẻ thơ ngây đang run rẩy trong cơn đói khát, nơi cái đói cái nghèo hiện hình qua hình ảnh "chân không khố rách" và những đôi mắt trẻ thơ lạc lõng nhìn vào chiếc nồi rỗng không. Đọc bài thơ, ta không khỏi bàng hoàng và xúc động trước một bức tranh hiện thực quá đỗi nghiệt ngã, nơi những vần thơ như những giọt nước mắt lặng lẽ rơi xuống giữa đêm đông, làm trỗi dậy trong lòng người đọc một niềm trắc ẩn sâu sắc và một sự thấu cảm nghẹn ngào cho những mảnh đời vẫn đang hằng ngày vật lộn với nghịch cảnh, khiến ta chợt nhận ra rằng phía sau ánh hào quang của những ngày Tết rực rỡ, vẫn còn đó những góc khuất đầy nước mắt và những kiếp người đang mỏi mòn đợi chờ một phép màu giữa cuộc đời dâu bể

(2)

Trong chỉnh thể nghệ thuật của bài thơ "Phận nghèo", các biện pháp tu từ đối lập không chỉ đơn thuần là kỹ thuật dàn trải ngôn từ, mà chúng chính là những nhát dao khắc sâu vào tâm khảm người đọc, tạo nên một sự tương phản gắt gao giữa khát vọng sống và thực tại nghiệt ngã.

Sự đối lập trước hết nằm ở cái nghịch lý thời gian: giữa khoảnh khắc "Tết đến trước thềm" – vốn là biểu tượng của sự sum vầy, no ấm và khởi đầu mới – với trạng thái "loay hoay", "chán ngấy" của nhân thể trữ tình. Tác giả đã khéo léo đặt cái rực rỡ, vội vã của ngoại cảnh bên cạnh cái đình trệ, bế tắc của nội tâm, khiến cho bước đi của mùa xuân không còn là tiếng nhạc vui mà trở thành áp lực đè nặng lên đôi vai gầy của kẻ trắng tay.

Đi sâu vào tầng biểu cảm, phép đối chỉnh chu trong hai câu thực và luận đã dựng lên một không gian nghệ thuật đầy tính bi kịch:

"Bến vắng" đối diện với "Sông xưa": Một bên là sự tĩnh lặng đến tê người của hiện tại cô độc, một bên là dòng chảy miên viễn của định mệnh bồi lấp bao kiếp người.

"Tình chết đuối" tương phản với "Sóng chìm bồi": Cái chết của cảm xúc và sự vùi lấp của số phận đan cài vào nhau, tạo nên một cảm giác hụt hẫng, nơi mọi nỗ lực vùng vẫy đều bị nhấn chìm dưới sức mạnh vô hình 

Đặc biệt, sự đối lập mang tính phê phán xã hội gay gắt hiện rõ qua hình ảnh "vòng vàng chúng lấy" và "bóng dáng người về". Cái thực dụng, tham tàn của thế gian đã tước đoạt đi những giá trị vật chất cuối cùng, đối lập hoàn toàn với cái hư ảo, đơn độc của thân phận con người chỉ còn biết đứng nhìn quá khứ trong vô vọng. Đỉnh điểm của nghệ thuật đối lập được dồn nén vào cặp hình ảnh ở câu kết: "Con ngoan" nhưng lại "đói khát". Sự lương thiện, ngoan hiền của những đứa trẻ vốn dĩ xứng đáng được nhận phúc lành, lại phải đối mặt với cái thực tại tàn nhẫn là "chân không khố rách".

Cái nhìn của người đọc bị đóng đinh vào hình ảnh cuối cùng: cái nồi rỗng không. Sự đối lập giữa hy vọng (ánh nhìn) và thực tại (nồi không) đã đẩy bi kịch nghèo khó lên thành một nỗi đau nhân bản, khiến bài thơ không chỉ là lời than thân trách phận mà còn là một bản cáo trạng lặng lẽ về sự bất công của cuộc đời, nơi những tâm hồn trong sạch nhất lại phải chịu đựng sự hành hạ khắc nghiệt nhất của cái nghèo.

(3)

Giữa những ngày cuối năm khi hơi thở của mùa xuân đã bắt đầu chạm ngõ, khi thế gian đang hối hả trong vòng xoay của mua sắm và ước vọng, thì bài thơ "Phận nghèo" hiện lên như một nốt trầm mặc u uất, một khoảng lặng nhói lòng khiến bước chân người lữ thứ phải dừng lại mà rưng rưng. Có một nỗi buồn không tên cứ thấm đẫm qua từng kẽ chữ, bắt đầu từ cái dáng vẻ "loay hoay" đầy tội nghiệp của một kiếp người đang đứng chới với trước thềm năm mới, nơi mà Tết không phải là niềm vui đoàn viên mà lại là một nỗi ám ảnh kinh hoàng của sự thiếu hụt.

Ta nghe như trong gió có tiếng thở dài não nuột của một tâm hồn đã quá mệt mỏi với "tuồng đời" đầy dối trá và phù phiếm, một cuộc đời mà vị đắng cay đã ngấm vào tận xương tủy khiến người ta thấy nghẹn ngào, chẳng thể nào nuốt trôi những xót xa đang cuộn trào trong huyết quản. Không gian nghệ thuật của bài thơ cứ mở dần ra theo những triền sông vắng, nơi những kỉ niệm xa xăm và những cuộc tình lỡ dở đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy của thời gian gian truân, để lại trên bờ bãi cuộc đời chỉ là những mảnh vụn ký ức chìm nổi theo từng con sóng bồi lở của định mệnh.

Xót xa thay khi nhìn vào cái hiện thực trần trụi của một mái gia đình tan tác, nơi những vật chất phù hoa như "vòng vàng" đã bị dòng đời cuốn phao đi mất, chỉ còn lại bóng dáng người xưa đơn độc đứng đó như một chứng nhân câm lặng cho những mất mát không thể chữa lành. Và rồi, trái tim người đọc như thắt lại, nghẹn ngào không thốt nên lời khi bắt gặp ánh mắt của "mấy đứa con ngoan" – những thiên thần nhỏ bé với tâm hồn trong trắng nhưng lại phải mang trên mình cái ách nặng nề của sự đói khát.

Hình ảnh những đứa trẻ "chân không khố rách" đứng nhìn trân trân vào chiếc nồi trống rỗng trong những ngày giáp Tết chính là một nhát cắt sắc lẹm vào lòng nhân ái, khiến ta nhận ra rằng phía sau những ánh đèn hoa lệ của phố thị, vẫn còn đó những góc khuất đầy bóng tối của sự bần cùng. Bài thơ không chỉ là tiếng khóc cho một thân phận, mà còn là một tiếng chuông cảnh tỉnh về niềm trắc ẩn, khiến ta hiểu rằng hạnh phúc đôi khi không nằm ở những điều cao xa, mà chính là sự no ấm của một bữa cơm chiều là hơi ấm của chiếc áo lành lặn giữa mùa đông giá rét, giữa một kiếp người vẫn đang miệt mài đi tìm những mảnh ghép nhỏ nhoi của sự sống trong nỗi đau cùng cực của cái nghèo.

TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN

TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN

(Thuận nghịch độc)

Thuận:

Vay trả nợ đời mãi chát chua

Ước mơ từng nhịp mõ đêm chùa

Chày buông vẫn vợ đòi cơm nấu

Cuốc gãy chưa người hỏi gạo mua

Thay bến rã nguồn ao bưởi rụng

Lỡ duyên sầu đảo nước trâu lùa

Cày sâu lưỡi đó nhờ siêng thử

Cay đắng cảnh lời lỗ thiệt thua...

Nghịch

Thua thiệt lỗ lời cảnh đắng cay

Thử siêng nhờ đó lưỡi sâu cày

Lùa trâu nước đảo sầu duyên lỡ

Rụng bưởi ao nguồn rã bến thay

Mua gạo hỏi người chưa gãy cuốc

Nấu cơm đòi vợ vẫn buông chày

Chùa đêm mõ nhịp từng mơ ước

Chua chát mãi đời nợ trả vay ./.

LCT 26/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Đăng Khoa Lê

. NHỚ MỘT THỜI

                     với BT G

Vay tình bởi nghĩa cạn lời chua

Lỡ hẹn đành trao phải cúng chùa

Chày giã cảnh đêm cùng vợ muốn

Cối chờ cơm gạo với nồi mua

Thay nhiều buổi sướng môi vòi chạm

Đổi mới ngày vui tửu vịt lùa

Cày nhớ bãi sâu cần ủi lực

Cay mồi lão cược lắm người thua

Thua người lắm cược lão mồi cay

Lực ủi cần sâu bãi nhớ cày

Lùa vịt tửu vui ngày mới đổi

Chạm vòi môi sướng buổi nhiều thay

Mua nồi với gạo cơm chờ nấu

Muốn vợ cùng đêm cảnh giã chày

Chùa cúng phải trao đành lỡ hẹn

Chua lời cạn nghĩa bởi tình vay

             L Đ K 29/12/25

*****

Lê Minh

CẢNH ĐỜI 

Thuận 

Vay mượn lẽ đời biết ngọt chua

Nắng mưa sầu muộn kẻ trông chùa 

Chày lơi buổi lại nàng rao hỏi

Cuốc mỏi đêm về lão bán mua

Thay rượu kiếm tình mơ nguyệt đảo

Đổi hoa tìm gió mộng mây lùa 

Cày mương dẫy nước chờ ai thử 

Cay nghiệt cảnh đời tại mãi thua 

Nghịch 

Thua mãi tại mình cảnh nghiệt cay 

Thử ai chờ nước dẫy mương cày

Lùa mây mộng gió tìm hoa đổi

Đảo nguyệt mơ tình kiếm rượu thay 

Mua bán lão về đêm mỏi cuốc 

Hỏi rao nàng lại buổi lơi chày

Chùa trông kẻ muộn sầu mưa nắng 

Chua ngọt biết đời lẽ mượn vay 

LM

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Hoàn cảnh

Thuận

Vay dồn trả góp mãi đời chua

Bó buộc đành thôi lỡ ở chùa

Chày giã buổi xuân hồi lại nhớ

Cối chờ khi thóc ủ giành mua

Thay mùa nhạt tiết vườn cây đổ

Rụng lá vàng mây ngõ gió lùa

Cày sớm tối đâu nề khó nhọc

Cay vì bởi việc cố càng thua

Nghịch

Thua càng cố việc bởi vì cay

Nhọc khó nề đâu tối sớm cày

Lùa gió ngõ mây vàng lá rụng

Đổ cây vườn tiết nhạt mùa thay

Mua giành ủ thóc khi chờ cối

Nhớ lại hồi xuân buổi giã chày

Chùa ở lỡ thôi đành buộc bó

Chua đời mãi góp trả dồn vay

*****

🏅Lời bình và phân tích của AI🏅

Lạc bước vào cõi thơ của "Tiến Thoái Lưỡng Nan", ta như bị cuốn vào một mê cung ngôn từ đầy biến hóa, nơi mà mỗi con chữ không chỉ đứng yên để chuyển tải ý niệm mà còn tự mình xoay vần, đảo ngữ để tạo nên một bản hòa âm đối nghịch đầy ám ảnh. Bài thơ theo thể Thuận nghịch độc – một đỉnh cao của kỹ thuật đối liên trong thi pháp cổ điển – đã không chỉ phô diễn sự uyên bác trong bút pháp của tác giả mà còn khắc họa sâu sắc cái bi kịch lẩn quẩn của kiếp nhân sinh, nơi mà dù tiến hay thoái, dù đọc xuôi hay đọc ngược, nỗi đau và sự nhọc nhằn vẫn hiện hữu như một định mệnh không thể lay chuyển. Ngay từ những dòng thơ thuận, một bức tranh đời hiện lên với đầy rẫy những lo toan cơm áo gạo tiền, nơi "nợ đời" và vị "chát chua" hòa quyện vào tiếng mõ đêm chùa như một niềm an ủi mong manh, nhưng rồi thực tại nghiệt ngã với "vợ đòi cơm nấu", "người hỏi gạo mua" lại kéo con người về với mảnh đất khô cằn của sự túng thiếu. Tác giả đã vô cùng khéo léo khi sử dụng những hình ảnh dân dã như "ao bưởi", "con trâu", "lưỡi cày" để dệt nên một nỗi sầu nhân thế, để rồi khi bài thơ được lộn ngược dòng, một phép màu của ngôn ngữ đã xảy ra: trật tự bị đảo lộn nhưng ý nghĩa lại càng trở nên xoáy sâu, nhức nhối hơn. Khi đọc nghịch, ta bỗng thấy cái kết cục "Thua thiệt lỗ lời" lại trở thành điểm khởi đầu, nhấn mạnh vào sự bế tắc của một kiếp người dẫu có "thử siêng" đến mấy thì vẫn bị giam hãm trong cái vòng xoáy "nợ trả vay" không hồi kết. Điểm nổi bật nhất của thi phẩm chính là sự gắn kết hữu cơ giữa hình thức và nội dung; cấu trúc hồi văn (đọc ngược) không chỉ là một trò chơi trí tuệ mà chính là biểu tượng cho sự bế tắc, "tiến thoái lưỡng nan" đúng như nhan đề, khi con người cố gắng thoát ra khỏi nghịch cảnh nhưng cuối cùng lại trở về với cái xuất phát điểm đầy chua chát của mình. Cách gieo vần lắt léo, sự đối xứng chuẩn chỉnh giữa các vế câu từ "vợ đòi cơm nấu" sang "nấu cơm đòi vợ" hay "mõ nhịp từng mơ" sang "mơ từng nhịp mõ" đã tạo nên một nhịp điệu luân hồi, vừa uyển chuyển vừa gông cùm, khiến người đọc cảm nhận được sự mệt mỏi của thân phận nhưng cũng đồng thời thán phục trước một tâm hồn thi sĩ đã dùng chính sự gò bó của luật thơ để lột tả cái vô tận của nỗi niềm trăn trở.

Trong sự tiếp nối của mạch cảm xúc đầy ưu tư ấy, ta hãy cùng lắng mình để chiêm ngưỡng kỹ nghệ dụng ngôn điêu luyện qua từng cặp đối, nơi mà mỗi con chữ khi đảo chiều lại mở ra một tầng biên kiến mới về nỗi nhọc nhằn nhân thế. Ngay ở cặp câu khởi đầu và kết thúc, sự hoán đổi giữa "Vay trả nợ đời" và "đời nợ trả vay" không đơn thuần là một phép đảo ngữ, mà đó là một vòng lặp định mệnh, gợi lên cái nghiệp quả luân hồi mà con người dẫu có vùng vẫy trong vị "chát chua" cũng khó lòng thoát khỏi.

Đi sâu vào tầng thực cảnh, sự đối xứng giữa "vợ đòi cơm nấu" và "nấu cơm đòi vợ" chính là một nét vẽ trần trụi về cái nghèo, cái khổ len lỏi vào tận cùng ngõ ngách của đời sống hôn nhân; ở chiều xuôi, đó là tiếng thúc giục của thực tại, còn ở chiều ngược, nó lại như một sự đòi hỏi dai dẳng, biến nghĩa vụ gia đình thành một gánh nặng oằn vai bên cạnh chiếc "chày" buông lơi vì mỏi mệt. Đặc biệt, hình ảnh "Chày buông vẫn vợ đòi cơm nấu / Cuốc gãy chưa người hỏi gạo mua" khi lật ngược lại thành "Mua gạo hỏi người chưa gãy cuốc / Nấu cơm đòi vợ vẫn buông chày" đã tạo nên một cấu trúc đối chọi tuyệt mỹ giữa cái chủ động và bị động, giữa hy vọng và tuyệt vọng; người đọc như thấy được cái bóng dáng tiều tụy của kẻ sỹ hay người nông dân nghèo giữa cơn bĩ cực, nơi công cụ lao động (chày, cuốc) đã rệu rã mà cái bụng đói vẫn chưa được lấp đầy.

Sự tinh xảo còn nằm ở cách tác giả xử lý những hình ảnh thiên nhiên mang tính ước lệ nhưng đầy sức gợi: "Thay bến rã nguồn ao bưởi rụng / Lỡ duyên sầu đảo nước trâu lùa". Khi đọc ngược, "Lùa trâu nước đảo sầu duyên lỡ / Rụng bưởi ao nguồn rã bến thay", nhịp điệu thơ bỗng trở nên chao đảo như chính con nước đang bị khuấy động, diễn tả một trạng thái tan tác, chia lìa của cảnh vật và lòng người, nơi sự "lỡ duyên" và "rã bến" đan cài vào nhau tạo nên một bức tranh thủy mặc đượm màu tang thương.

Và rồi, sự tương phản gay gắt nhất đọng lại ở cặp câu cuối về sự lao khổ: "Cày sâu lưỡi đó nhờ siêng thử" trở thành "Thử siêng nhờ đó lưỡi sâu cày". Ở đây, chữ "siêng" – đức tính quý báu nhất của người lao động – lại bị đặt giữa sự "lỗ lời", "thiệt thua", cho thấy một sự mỉa mai cay đắng của số phận; dù có cần cù, dù có "thử" hết sức mình thì cái kết cục nhận về vẫn chỉ là nỗi "cay đắng" và sự trắng tay. Tác giả đã vô cùng uyên bác khi biến mỗi dòng thơ thành một tấm gương soi, để ở bất kỳ góc độ nào, ta cũng thấy hiện lên sự đối chọi giữa khát vọng giải thoát (mõ đêm chùa, ước mơ) và sự kìm kẹp của thực tại (gạo mua, cơm nấu), tạo nên một thi phẩm không chỉ toàn mỹ về hình thức trắc đối mà còn sâu sắc về tư tưởng nhân văn trước những xoay vần nghiệt ngã của cuộc đời.

*****

Trong dòng chảy của thi ca cổ điển, thể thơ Thuận nghịch độc vốn là một "trận đồ bát quái" của ngôn từ, nơi các bậc túc nho xưa như vua Tự Đức hay các danh sĩ cung đình thường dùng để phô diễn sự uyên bác và trí tuệ mẫn tiệp. Tuy nhiên, khi đặt bài thơ "Tiến Thoái Lưỡng Nan" bên cạnh những thi phẩm truyền thống, ta thấy hiện lên một sự kế thừa tuyệt mỹ nhưng cũng đầy rẫy những sáng tạo mang hơi thở của thân phận và nỗi đau nhân thế đời thường. Nếu như những bài thơ hồi văn của các bậc vương giả xưa thường thiên về tả cảnh ngụ tình với những hình ảnh phong hoa tuyết nguyệt mỹ lệ như "hoa cười nguyệt rạng" hay "gió cuốn mây bay" để tạo nên một vẻ đẹp hoàn hảo, cân xứng đến mức tĩnh tại, thì tác giả của bài thơ này lại chọn một lối đi gai góc hơn, đưa cái thô mộc, cái trần trụi của đời sống vào trong khuôn thước ngặt nghèo của luật thi. Sự sáng tạo nằm ở chỗ, tác giả không dùng sự thuận nghịch để tạo ra một vòng lặp mỹ miều, mà dùng nó để nhấn mạnh cái "vòng lặp bế tắc"; cái tài hoa ở đây không chỉ là việc các chữ cái khớp nhau khi đọc ngược, mà là việc chuyển đổi trạng thái tâm lý từ một lời than vãn sang một lời tổng kết định mệnh đầy nghiệt ngã. So với lối thơ xưa vốn coi trọng sự thanh cao, thoát tục, "Tiến Thoái Lưỡng Nan" lại mang đậm dấu ấn của lòng trắc ẩn trước nỗi lo cơm áo, nơi những chữ như "vợ đòi", "gạo mua", "lời lỗ" vang lên không chút khiên cưỡng, trái lại còn tạo nên một sự tương phản đắt giá với âm hưởng thoát tục của "mõ đêm chùa". Đó chính là sự kế thừa cái cấu trúc tầng tầng lớp lớp của thi pháp cổ, nhưng lại phá cách bằng cách rót vào đó thứ nhựa sống nóng hổi của thực tại và tiếng lòng đau đáu của một kẻ sĩ ưu thời mẫn thế. Đặc biệt, cái độc đáo khiến thi phẩm này nổi bật hơn hẳn là việc duy trì được mạch cảm xúc thống nhất, không bị rơi vào bẫy "ép chữ" mà ta thường thấy ở những người tập làm thơ hồi văn; dẫu đọc xuôi hay ngược, mỗi hình ảnh như "ao bưởi rụng" hay "nước trâu lùa" vẫn giữ nguyên được độ nhòe của nỗi sầu, khiến người đọc cảm thấy như đang đứng trước một tấm gương soi hai mặt: mặt nào cũng thấy bóng dáng một kiếp người đang loay hoay giữa dòng đời đầy biến động, một sự sáng tạo tinh tế khi dùng hình thức gò bó nhất để lột tả một tâm hồn khao khát tự do nhất.

TẠ ƠN NGƯỜI

"Giữa dòng đời hối hả và những kết nối vô hình của thế giới ảo, có những chân tình đã hóa thành đại ngàn mây trắng, sưởi ấm tâm hồn ta trong những nhịp khắc sinh thành. Bài thơ này là nén tâm hương, là chén rượu nồng tôi xin cung kính tạ ơn những tấm lòng tri kỷ đã cùng tôi đi qua mùa trăng kỷ niệm của đời mình..."

 TẠ ƠN NGƯỜI

Cảm tạ người qua những tấm lòng

Sinh thành của lão mới vừa xong

Buồn thơ chả viết tình đêm muộn

Nhớ cảnh nào quên nghĩa bạn nồng

Đã mấy hôm rồi không rượu thưởng

Khi từng sớm gặp chẳng tiền đong

Mà duyên vẫn đẹp mùa trăng cuối

Một bãi hoàng hôn tắm cỏ hồng ./.

LCT 24/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Văn Thơ Vũ

___ ÁNH DƯƠNG CUỐI NẺO ____

Khắc tạc ân sâu mãi đượm lòng 

Đường đời vạn dặm bước chưa xong 

Vần thơ dẫu muộn tình không dứt 

Chén rượu tuy vơi nghĩa vẫn nồng

Cách trở tâm đầu đâu quản ngại

Tao phùng ý hợp vốn khôn đong

Hoàng hôn bóng ngả soi đầu ngõ

Nhuộm thắm ngàn mây rạng ánh hồng. 

Van Tho Vu_ 24/12/2025.

*****

Đăng Khoa Lê

. TÌNH XƯA(mã đề)

Buồn cơn nén mãi ở trong lòng

Nóng chuyện trên đời mãi chửa xong

Rượu cũ bình khô còn uống dở

Tình xưa chiếu cạn vẫn say nồng

Yêu thời trẻ ngớ nhiều khi nhận

Ngẫm buổi son tàn lắm nợ đong

Để có ngày xuân về đẹp bãi

Thì gieo ngọn cỏ níu duyên hồng

               L Đ K 24/12/25

*****

Hoành Trần

TÌNH TRI KỶ

Ô kìa thơ viết đọc nao lòng

Ngào nghẹn cảm thông mãi chẳng xong

Đối xử nhẹ nhàng tình thấm đậm

Sẻ chia sâu sắc nghĩa thơm nồng

Đệ huynh gắn kết không gì đếm

Bè bạn thâm sâu khó thể đong

Xướng hoạ vui thơ qua tuổi lão

Để cho năm tháng mãi tươi hồng

HT

24/12/25

*****

Nguyêzn Thúc Uẩn

Tương ngộ

Mừng sinh nhật " lão" thỏa trong lòng

Quĩ lại thêm vành bước chuyển xong

Lực máy ngon lành ga vẫn dẻo

Tài thơ ngọt mát chữ thêm nồng

Tuy rằng cách trở tình lưu đậm

Chẳng được bên nhà nghĩa tích đong

Trí tỏa anh hào duyên đạo hữu

Hồn vui nhẹ nhõm ánh xuân hồng

*****

Sầu Đông

GIỌT LỆ ĐÔNG

Những buổi chiều mưa lạnh xói lòng

Đêm sầu đắm giữa ngọn đèn chong

Tình ơi mãi đợi vòng tay ấm

Mộng hỡi hoài yêu mắt liễu nồng

Nhớ bữa đôi hình mơ nắng nhạt

Thương lần một bóng ngắm trời đong

Mà nay lại phải về riêng lối

Ngấn lệ đầy vơi ngập lửa hồng/

SĐ

*****

Vũ Như Cẩn

CẢM MẾN NGƯỜI

  ******..♡..******

Ta người cảm mến tợ nơi lòng

Kết bạn tâm giao mới tỏ xong

Vội viết tình thơ an giấc muộn

Mau nào bạn hữu tối yên nồng

Hôm rồi rượu rót rồi tự thưởng

Bữa sớm tiền mua chả có đong 

Vẫn đẹp trăng mùa vui vẽ cuối

Hoàng hôn hạt nắng cỏ tô hồng./.

24/12/2O25 Vũ Như Cẩn 

******

Tòng Trần

LỜI THƠ CẢM TẠ

"Thời Gian" gửi gắm chuyện bên lòng

Những vận thơ Đường rải tứ xong

Kỷ niệm ngày sinh tình mãi thắm

Mùa ni tháng đẻ nghĩa luôn nồng

Ghi miền cõi dạ chờ men thưởng

Khắc chỗ tâm hồn đợi tửu đong

Bạn chỉ hòa giao lời chúc mãn

Người thân tặng lão đóa hoa hồng.

24/12/2025.

*****

♥️Lời bình 1 của AI♥️

Giữa không gian bảng lảng của những ngày cuối năm, bài thơ "Tạ Ơn Người" hiện lên như một chén rượu nồng, vừa đủ ấm để sưởi lòng lữ khách, vừa đủ say để tri ân những chân tình thầm lặng nơi cõi ảo mà thực. Thi phẩm mở đầu bằng một tiếng "Cảm tạ" chân phương nhưng lại chứa đựng sức nặng của một tấm chân tình sâu nặng, đó là lời tri ân dành cho những tâm hồn đồng điệu đã hiện diện, đã sẻ chia trong cột mốc "sinh thành" của tác giả. Dòng thời gian dường như ngưng đọng lại trong nỗi niềm "buồn thơ chả viết tình đêm muộn", gợi lên hình ảnh một thi sĩ lặng lẽ giữa canh khuya, dù bút mực có lúc tạm rời tay vì những ưu tư thường nhật nhưng lòng chẳng thể nào nguôi quên cái "nghĩa bạn nồng" đã sưởi ấm tâm hồn. Tác giả khéo léo đan cài cái chất hào sảng của một bậc tao nhân mặc khách khi nhắc về "rượu thưởng" và "tiền đong" – những giá trị vật chất và thú vui phong lưu có thể thiếu vắng, nhưng chẳng thể làm vơi đi cái "duyên" vốn dĩ đã được định sẵn.

 Cái hay của bài thơ nằm ở chỗ nó xóa nhòa khoảng cách giữa thực và ảo, khẳng định rằng dù chỉ gặp gỡ qua những dòng tin, những sớm mai không hình hài cụ thể, nhưng sợi dây liên kết vẫn "đẹp mùa trăng cuối", vẹn nguyên và lấp lánh như ánh nguyệt rạng ngời. Kết thúc bằng một hình ảnh hội họa đầy chất thơ "Một bãi hoàng hôn tắm cỏ hồng", thi phẩm không chỉ dừng lại ở lời cảm tạ, mà còn mở ra một không gian nghệ thuật mênh mông, nơi lòng biết ơn hóa thành sắc hồng rạng rỡ của cỏ cây dưới ánh tà dương, biến khoảnh khắc tạ từ thành một sự vĩnh cửu của tình thân hữu. Ý nghĩa của bài thơ chính là sự tôn vinh những kết nối tinh thần cao quý, nhắc nhở chúng ta rằng giữa dòng đời hối hả, lòng chân thành chính là thứ ánh sáng diệu kỳ nhất có thể nhuộm hồng cả những buổi hoàng hôn tĩnh lặng, biến những người lạ thành tri kỷ, biến hư ảo thành một bến đỗ bình yên cho tâm hồn.

*****

♨️Lời bình 2 ♨️

Trong không gian nghệ thuật bảng lảng của những ngày cuối năm, bài thơ “Tạ Ơn Người” đã hiện lên như một đóa hoa tâm hồn ngát hương, một tiếng lòng tri âm ngân rung giữa cõi nhân sinh muôn vạn nẻo, nơi mà những kết nối vô hình trên mạng xã hội đã hóa thành những sợi tơ duyên bền chặt. Thi phẩm không chỉ là một lời tri ân sau dịp sinh nhật, mà còn là một bản tuyên ngôn nhẹ nhàng về tình người, về sự trân trọng những giá trị tinh thần cốt lõi giữa một thế giới đầy biến động.

Mở đầu bằng hai chữ “Cảm tạ” đầy thành kính, bài thơ ngay lập tức xác lập một tư thế sống đẹp: tư thế của lòng biết ơn, nơi tác giả nghiêng mình trước “những tấm lòng” đã sưởi ấm dấu mốc sinh thành của mình. Dòng chảy cảm xúc từ đó tuôn trào, lãng đãng trong không gian của “đêm muộn” và “nỗi buồn thơ”, gợi lên hình ảnh một tâm hồn thi sĩ nhạy cảm, có lúc tưởng như chênh chao trước nỗi cô đơn, nhưng rồi lại bừng sáng khi chạm vào “nghĩa bạn nồng”. Cái hay của tác giả chính là sự đối lập tinh tế giữa cái tĩnh lặng của ngoại cảnh – khi rượu chẳng thưởng, tiền chẳng đong – với cái náo nức, rạo rực của nội tâm khi nhắc về tình bạn. Tình cảm ấy không được đo bằng vật chất, không được định giá bằng những phù phiếm đời thường, mà được chưng cất từ sự hiện diện chân thành qua mỗi sớm mai, qua những lời thăm hỏi dù xa xôi nhưng lại gần gũi đến lạ thường.

Điểm nhấn làm nên linh hồn của thi phẩm chính là hai câu kết đầy tính tạo hình và gợi cảm: “Mà duyên vẫn đẹp mùa trăng cuối / Một bãi hoàng hôn tắm cỏ hồng”. Hình ảnh “mùa trăng cuối” không chỉ gợi về thời khắc chuyển giao của năm tháng, mà còn tượng trưng cho sự viên mãn, cho một vẻ đẹp chín muồi của sự thấu hiểu. Để rồi, tất cả lòng biết ơn, tất cả niềm xúc động được kết tinh vào một khung cảnh tuyệt mỹ: hoàng hôn không còn là sự lụi tàn, mà là một sự tưới tắm diệu kỳ. Ánh nắng vàng sẫm của buổi chiều tà phủ lên “bãi cỏ hồng” tạo nên một sắc thái vừa huyền ảo, vừa lãng mạn, như thể lòng chân thành của bạn bè đã nhuộm hồng cả những góc khuất trong tâm hồn tác giả, biến những nỗi buồn riêng tư thành một vẻ đẹp vĩnh cửu của tình tri kỷ. Bài thơ là một sự giao thoa tuyệt vời giữa thực và ảo, giữa đời và thơ, khẳng định rằng dù trong không gian nào, chỉ cần ta đối đãi với nhau bằng cái tâm thuần khiết, thì cuộc đời này sẽ luôn hiện hữu những bến đỗ bình yên và rực rỡ sắc màu của yêu thương.

DƯ ÂM (3)

"Đêm nay, giữa tĩnh lặng của đất trời bỗng nghe thấy tiếng lòng mình vỡ ra theo từng nhịp đàn khuya... Có những kỷ niệm tưởng đã chôn sâu, có những bóng hình tưởng đã nhạt nhòa theo vạn lý quan san, nhưng hóa ra tất cả vẫn còn đó, vẹn nguyên trong một chữ 'Dư Âm'. Xin gửi vào hư không những dòng tâm tưởng này, như một tiếng thở dài cho một thời để nhớ, một thời để thương..."

DƯ ÂM

Một bản đàn khuya quá não nùng

Ai ngồi tóc xoã mượt màu nhung

Lòng đêm thổn thức đường tơ rã

Biển mộng tình tang dãy phím chùng

Thoắt đã bao mùa chôn kỷ niệm

Nhanh là mấy độ bỏ tình chung

Mà không dễ khép niềm trăn trở

Dẫu bóng người xa nẻo điệp trùng ./.

LCT 22/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Tòng Trần

CUNG ĐÀN ĐÊM

Đàn ngân một bản não hơn nùng

Thục nữ bên đèn bỏ gấm nhung

Khắc khoải vì yêu hồn chợt rũ

Đìu hiu bởi mến dạ toan chùng

Bao lần nức nở chờ canh mộng

Những bận mơ màng ngóng buổi chung

Gió vẫn cuồng điên rầu lại trở

Người đi lạc nẻo cách muôn trùng.

22/12/2025.

*****

Đăng Khoa Lê

.  TIẾNG LÒNG TRONG ĐÊM

                    Với BTG

Đàn ai khắc khoải nhịp thưa nùng

Lạnh cả canh trường nỗi nhớ nhung

Cõi mộng trào dâng lòng nới thả

Tình đêm nức nở dạ buông chùng

Mong người những tối đầy duyên nợ

Nhớ bạn bao mùa mãn cảnh chung

Nản vẫn chờ  nhau nào chịu tới

Vì chăng cách trở giữa muôn trùng

                   L Đ K 22/12/25

*****

Vũ Như Cẩn

... DƯ ÂM ...

****..♡..****

Ôm đàn dạo tiếng não thêm nùng

Lặng nỗi mê lòng đậm nhớ nhung

Nhạc bản tơ nồng vương phím rã 

Tình nay lạc nốt đoạn dây chùng 

Dư âm thoáng đã bao hoài niệm

Mấy độ cung sầu mất nhịp chung

khép lại niềm riêng phiền trắc trở

Người xa vạn lối nẻo muôn trùng ./.

22/12/2O25  Vũ Như Cẩn

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Đêm về

Trời khuya bỗng vẳng tiếng ca nùng

Rặng liễu im lìm thả tóc nhung

Tỏa lạnh đông hàn vây ngõ giá

Vờn mây nguyệt bóng ngã cây chùng

Trong lòng thổn thức nơi hoài niệm

Giữa mối tơ vò nẻo độ chung

Ước mộng xưa càng trăn trở mãi

Buồn vương nhớ lại kẻ xa trùng

*****

🎶AI và lời bình🎶

Trong không gian tĩnh mịch của một buổi khuya khoắt, bài thơ "Dư Âm" hiện lên như một bức tranh thủy mặc được dệt bằng âm thanh và nỗi sầu muộn, nơi mỗi ca từ đều mang theo sức nặng của một trái tim đang tan vỡ trước sự hững hờ của nhân gian. Ngay từ câu mở đầu "Một bản đàn khuya quá não nùng", thi sĩ đã thiết lập một tần số rung động đầy u uất, chữ "quá" không chỉ đơn thuần là mức độ, mà là sự tràn trề của nỗi đau đã vượt ngưỡng chịu đựng, khiến thanh âm của tiếng đàn không còn là nghệ thuật mà là tiếng khóc than của một linh hồn đơn độc giữa đêm trường. Hình ảnh "Ai ngồi tóc xoã mượt màu nhung" hiện ra như một bóng ma của ký ức, vừa thực vừa ảo, cái mềm mại của "màu nhung" tương phản gay gắt với sự gai góc của nỗi đau, gợi lên vẻ đẹp thanh tao nhưng cũng đầy sầu thảm của người nghệ sĩ đang tự đối diện với chính mình trong bóng tối cô liêu.

Tiến sâu vào cặp thực, nơi nghệ thuật đối xứng được đẩy lên đỉnh cao của sự tinh tế: "Lòng đêm thổn thức đường tơ rã / Biển mộng tình tang dãy phím chùng", ta thấy một sự tương hợp tuyệt mỹ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh. Nếu "lòng đêm" đang "thổn thức" vì những "đường tơ rã" – biểu tượng của sự đứt đoạn, tan tác trong tâm hồn – thì ở vế đối diện, "biển mộng" lại đang chao đảo bởi hành động "tình tang". Chữ "tình tang" ở đây, khi được hiểu như một động từ chỉ sự yêu đương thiếu nghiêm túc, đã trở thành nhát dao chí mạng; nó biến cả một đại dương mộng mơ thành một trò chơi phù phiếm, một sự lả lơi hững hờ khiến cho "dãy phím chùng" xuống như không còn sức sống. Sự đối lập giữa cái "rã" của tơ và cái "chùng" của phím đã tạc nên hình ảnh một mối tình mà ở đó, một bên thì tha thiết đến tan nát, còn một bên lại xem tình yêu như một cuộc dạo chơi, một nhịp "tình tang" buông lơi không định hướng, để lại một khoảng không gian rệu rã và trống rỗng đến tận cùng.

Sự bẽ bàng ấy tiếp tục được khơi sâu trong cặp luận: "Thoắt đã bao mùa chôn kỷ niệm / Nhanh là mấy độ bỏ tình chung", nơi thời gian được đo bằng sự tàn nhẫn của lòng người. Chữ "thoắt" và "nhanh" vang lên như những tiếng thở dài đầy kinh ngạc trước sự đổi thay chóng vánh, khi những "kỷ niệm" từng được nâng niu giờ đây bị "chôn" vùi vào quá khứ, và sự "tình chung" – biểu tượng của lòng thủy chung son sắt – lại bị rũ bỏ một cách thản nhiên đến lạ lùng. Cặp đối này phơi bày cái thực trạng phũ phàng của sự "tình tang" trong tình ái: người ta có thể đến với nhau bằng những vũ điệu say mê nhưng cũng có thể rời bỏ nhau bằng một thái độ hờ hững, coi việc dứt bỏ một lời thề nguyền nhẹ tênh như một làn khói mỏng. Những "bao mùa" và "mấy độ" cứ thế chồng chất lên nhau, khắc họa một sự lãng quên chủ động, một sự phản bội âm thầm nhưng đầy nhức nhối đối với những gì từng là thiêng liêng nhất.

Cuối cùng, bài thơ khép lại nhưng dư vị của nó vẫn cứ loang lổ như một vết thương chưa lành: "Mà không dễ khép niềm trăn trở / Dẫu bóng người xa nẻo điệp trùng". Hai câu kết là lời khẳng định về sự bất lực của trái tim trước lý trí; dù người xưa đã chọn cách ra đi, chọn cách sống "tình tang" nơi nẻo xa khuất nẻo "điệp trùng", thì người ở lại vẫn không sao "khép" nổi cánh cửa của niềm trăn trở. Khoảng cách địa lý "điệp trùng" dẫu có xa xôi đến mấy cũng không đáng sợ bằng khoảng cách của hai tâm hồn đã không còn cùng nhịp đập, khi một người đã xem tình yêu là trò tiêu khiển lướt qua, còn người kia lại biến nó thành một nỗi đau vĩnh cửu. Toàn bộ bài thơ như một dòng chảy liên tục của nỗi sầu, từ tiếng đàn hữu hình đến nỗi đau vô hình, vẽ nên một chân dung tình yêu đầy bi kịch, nơi cái đẹp của ngôn từ và sự tàn nhẫn của lòng người đan cài vào nhau, để lại một "dư âm" não nùng mãi không dứt trong lòng người đọc.

*****

Bài bình 2

​

Giữa cõi nhân gian đầy rẫy những thanh âm phù hoa, bài thơ "Dư Âm" hiện hữu như một linh hồn lạc bước giữa đêm trường, nơi mà mỗi con chữ đều mang nặng hơi thở của một kiếp sầu chưa thể hóa giải. Ngay từ khởi đầu, "một bản đàn khuya quá não nùng" đã không còn là tiếng nhạc từ gỗ đá, mà đó chính là tiếng nấc nghẹn của tâm linh đang tự độc thoại với hư vô, khiến không gian đặc quánh một màu u tối và thời gian như ngưng đọng lại trong sự "não nùng" tê tái. Hình ảnh "ai ngồi tóc xõa mượt màu nhung" không chỉ là một nét vẽ nhan sắc liêu trai, mà còn là biểu tượng của sự buông xuôi đầy kiêu hãnh, nơi cái đẹp và nỗi đau đan cài vào nhau, để rồi màu nhung của tóc cũng chính là cái mịt mùng của đêm sâu đang dần nuốt chửng những tàn tro của niềm hy vọng cuối cùng. Khi "Lòng đêm thổn thức đường tơ rã", tôi nghe như có sự tan vỡ của những nhịp cầu tri âm, nơi những sợi dây liên kết giữa người với người không chỉ đứt đoạn mà còn "rã" ra thành từng mảnh vụn của ký ức, hòa vào cái "biển mộng tình tang" đầy rẫy những phù du và hư ảo. Sự tài hoa trong cách dùng từ "dãy phím chùng" đã thực sự chạm đến tận cùng của sự mỏi mệt, bởi đó là lúc âm thanh không còn vang vọng được nữa, nó chìm nghỉm trong sự câm lặng của tuyệt vọng, như một tiếng thở dài nặng nề trôi vào cõi không cùng. Thời gian trong thơ bạn sao mà tàn nhẫn đến thế, khi "thoắt đã bao mùa" và "nhanh là mấy độ" cứ thế vần xoay, cuốn phăng đi những thề bồi, nhưng chữ "chôn" và chữ "bỏ" lại hiện lên như một lời tự lừa dối đầy xót xa, bởi người ta chỉ cố gắng chôn vùi những gì quá đỗi sâu đậm và chỉ gắng gượng bỏ đi những gì vốn dĩ đã là máu thịt của đời mình. Bi kịch của một tâm hồn đa đoan chính là ở chỗ "không dễ khép niềm trăn trở", khi mà cánh cửa của quá khứ vẫn cứ hé mở bởi những cơn gió của hoài niệm, khiến người nghệ sĩ mãi mãi là kẻ hành khất đi tìm lại những dư hương đã mất giữa nẻo "điệp trùng" của thế gian. Dẫu bóng người xưa đã khuất xa sau vạn lý quan san, sau những trùng khơi của định mệnh, thì cái "dư âm" ấy vẫn không thôi day dứt, nó hóa thành một nốt trầm định mệnh đóng đinh vào trái tim, để mỗi khi đêm về, chỉ cần một làn gió nhẹ cũng đủ làm rung lên những dây tơ lòng tưởng chừng đã ngủ yên từ thiên cổ. Đọc bài thơ, tôi thấy mình như tan ra trong nỗi buồn của bạn, một nỗi buồn không bi lụy mà thanh cao, đẹp đến mức khiến người ta phải run rẩy khi chạm vào, để rồi cuối cùng, tất cả chỉ còn lại một tiếng thở dài hun hút, ngân vang mãi giữa hai bờ thực ảo, khiến kẻ ở người đi đều phải bàng hoàng trước sự vĩnh cửu của một niềm đau được dệt bằng thi ca.

​

PHÍA SAU NGỌN LỬA

.       PHÍA SAU NGỌN LỬA

Nẻo mộng phù du quá đỗi buồn

Nghe sầu rụng giữa bến càn khôn

Vầng trăng lạnh giá lồng mây đảo

Chén tửu mờ đêm dậy bão luồn

Mặc cả manh đời e lỗi phép

Ươm mầm số phận phải cần khuôn

Trần gian lắm cảnh chưa phù hợp

Sẽ thấy gì sau ngọn lửa nguồn ./.

       LCT 2O/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Hoành Trần

NGUỒN

Tiến lùi xã hội chỉ do nguồn

Tài giỏi trị vì biết khéo khôn

Thủ tục rườm rà dân phải lách

Quan liêu trịch thượng chúng lo luồn

Bởi nền hành chánh lâu thành thói

Vì cách điều hành mãi rập khuôn

Đất nước tiến lên cần phải đổi

Trong khi tất cả khởi từ nguồn

HT

*****

Đăng Khoa Lê

. LỬA CÒN CHÁY                    

Trần gian vẫn lắm chuyện vui buồn

Há miệng ra toàn những mảnh khôn

Cảnh nóng nhiều phen ngài bợ đỡ

Mồi ngon mát vị lão chui luồn

No tiền mãn buổi nên vào cột

Bạc nghĩa xong thời phải đóng khuôn

Những cảnh bày luôn tòi mặt xấu

Còn lo thế hệ sẽ hư nguồn

                L Đ K 20/12/25

*****

Tòng Trần

CHỚ QUÊN NGUỒN

Trần gian đẹp đẽ cớ sao buồn

Cõi thế ai mà chẳng dại khôn

Tại buổi vừa sinh nào muốn giẫm

Vì hôm mới lọt nỏ mong luồn

Bên tình phải giữ đừng vong phép

Phía nghĩa luôn gìn khỏi lạc khuôn

Ở giữa đời vui... chừng mất cội

Cùng nhau hưởng thụ chớ quên nguồn.

20/12/2025.

*****

Vũ Như Cẩn

. PHÍA SAU CUỘC CHIẾN 

       ********..♡..********

Chiến sự nâng cao quá đỗi buồn

Tình sầu loạn thế giữa càn khôn

Trời cao gió thổi Trăng chao đảo

Đất lạnh mờ phai ảo Nguyệt luồn

Xiết chặt bàn cờ vào trong phép 

Tay chơi chính địa ép vào khuôn

Gian nan cảnh cháy nhà như hộp

Thấy rõ cơn đau đạn lửa nguồn ./.

***

 2O/12/2O25 Vũ Như Cẩn 

*****

Dinh Tuan Minh

TRONG NẮNG HOÀNH HÔN

Vần thơ ráng dệt để quên buồn

Mặc cõi dương trần lắm kẻ khôn

Vẫn nhặt lời hay dù gió quẩn

Thường gom ý đẹp dẫu sương luồn

Mong từng nghĩa cử đừng sai phép

Ước những ngôn từ chẳng lệch khuôn

Nẻo ấy ngày Đông trời đỡ lạnh

Đường xưa buổi Hạ bớt mưa nguồn

Đinh Tuấn Minh.

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Sáng đèn

Đời mưa nắng trải những vui buồn

Lẩn vướng bao lần bể dại khôn

Ngước nẻo trời cao nhiều bẫy động

Vời nơi đất cả rậm dây luồn

Con thuyền vượt hiểm cần phương hướng

Mạch nước đưa dùng phải dẫn khuôn

Cảnh vật vờn quanh sàn đấu diễn

Đèn nao sáng rực để soi nguồn

*****

Sầu Đông

MÙA BĂNG GIÁ

Người đi trả lại giá băng buồn

Chỉ có ta ngồi giữa dại khôn

Vẫn bóng hoàng hôn tràn mặt biển

Còn khung kỷ niệm lướt qua luồn

Đêm dài đã đến ngoài song cửa

Rượu đắng đang chờ trước ngọ môn

Bỗng thấy mùa đông về chạm ngõ

Mùi hương khói quyện phả hơi dồn/

SĐ

*****

Kỳ

. KHƠI NGUỒN

Mưa chiều gõ phách gợi thêm buồn

Ngẫm lẽ sinh tồn ngỡ chẳng khôn

Ngõ trúc trăng tà sương trắng phủ

Rèm thưa gió lộng nỗi riêng luồn

Duyên trần trắc trở tâm bền chí

Phận tủi thăng trầm dạ vững khuôn

Thế sự xoay vần chưa thỏa ý

Soi lòng lửa dậy giữa khơi nguồn.

. Bvk

*****

♨️Lời bình của AI♨️

Thi phẩm "Phía sau ngọn lửa" hiện lên như một bức tranh thủy mặc đượm buồn, nơi những nét bút chấm phá bằng ngôn từ kiêu sa đã dệt nên một nỗi ưu tư nhân thế sâu thẳm và đầy triết lý. Ngay từ những dòng mở đầu, hồn thơ đã lạc bước vào "nẻo mộng phù du" để rồi ngỡ ngàng trước cái mênh mông, vô định của bến càn khôn, nơi mà nỗi sầu không còn là cảm xúc riêng tư mà đã hóa thành thanh âm rụng rơi giữa cõi vĩnh hằng. Hình ảnh "vầng trăng lạnh giá" len lỏi trong mây đảo cùng "chén tửu mờ đêm" gợi lên một không gian liêu trai, u uẩn, nơi con người đối diện với những cơn bão lòng cuộn xoáy trong tĩnh lặng, tựa như một sự phản kháng âm thầm trước định mệnh xoay vần. Tác giả đã vô cùng khéo léo khi lồng ghép vào đó nỗi trăn trở về thân phận: giữa cuộc đời đầy rẫy những "mặc cả" và "lỗi phép", con người dường như đang nỗ lực gò mình vào những khuôn thước của số phận để kiếm tìm một điểm tựa an yên, dù thế gian ngoài kia vẫn còn đó bao cảnh chướng tai gai mắt, bao sự "chưa phù hợp" đầy ngang trái. Ý nghĩa cốt lõi của bài thơ chính là lời tự vấn về bản thể và sự thanh lọc tâm hồn; ngọn lửa nguồn ở cuối bài không chỉ là sự kết thúc, mà là biểu tượng của sự thiêu rụi những giả tạm, phù phiếm để khai mở ra một chân lý mới, một sự thật trần trụi nhưng thuần khiết phía sau những tàn tro của kiếp người nhân thế. Toàn bộ bài thơ là một dòng chảy cảm xúc mãnh liệt, thúc giục người đọc đi xuyên qua bóng tối của khổ đau để chiêm nghiệm về ý nghĩa thực sự của tồn tại sau khi mọi sân si đã được hóa thân qua ngọn lửa thiêng của thời gian và trí tuệ.

Đi sâu vào mê cung ngôn từ của "Phía sau ngọn lửa", ta càng thấy rõ sự tài hoa trong việc vận dụng phép đối dẫu nghiêm cẩn mà vẫn mềm mại, giúp nâng tầm những suy tư triết học thành một bản nhạc hưởng thụ đầy dư ba. Tại cặp câu thực, hình ảnh "vầng trăng lạnh giá lồng mây đảo" đối diện với "chén tửu mờ đêm dậy bão luồn" đã tạo nên một sự tương phản tuyệt mỹ giữa cái tĩnh tại khách quan của vũ trụ và cái biến động chủ quan của tâm hồn; nếu vầng trăng là biểu tượng của sự cô độc, thanh cao giữa tầng không xa cách, thì chén rượu lại là nơi trú ngụ của những cơn bão lòng, của những khát khao và u uất đang cuộn trào trong bóng tối, tạo nên một thế cân bằng chênh chao giữa ngoại cảnh u hoài và nội tâm dậy sóng. Sự tinh tế này tiếp tục được đẩy lên cao trào ở cặp câu luận, nơi tác giả đặt việc "mặc cả manh đời" trong sự đối trọng với việc "ươm mầm số phận", vẽ nên một bức tranh nhân sinh đầy khắc khoải về ranh giới giữa sự thỏa hiệp và sự kiến tạo. Cụm từ "e lỗi phép" và "phải cần khuôn" không chỉ là những vần đối chỉnh tề về mặt tu từ, mà còn là tiếng thở dài của một trí tuệ đang quan sát sự ràng buộc của con người trong những lề thói và định mệnh, nơi mỗi bước đi đều phải cân nhắc giữa cái tôi bản ngã và những quy luật khắc nghiệt của trần thế. Chính nghệ thuật đối ngẫu tài tình này đã làm nổi bật lên chủ đề về sự mâu thuẫn giữa khát vọng tự do và sự hữu hạn của kiếp người, biến bài thơ thành một cuộc đối thoại không hồi kết giữa cái phù du và cái vĩnh cửu, giữa sự gò bó của thực tại và khát khao được hóa thân, được thanh tẩy để tìm thấy ánh sáng chân lý phía sau ngọn lửa tàn. Toàn bộ cấu trúc đối xứng ấy như một nhịp cầu nối liền từ nỗi sầu nhân gian đến sự thức tỉnh tâm linh, khiến lời thơ không chỉ dừng lại ở sự than vãn mà trở thành một cuộc hành trình đi tìm bản chất thực sự của đời người qua lăng kính của sự chiêm nghiệm sâu sắc và đầy tính mỹ học.

ĐI QUA MIỀN KỶ NIỆM

ĐI QUA MIỀN KỶ NIỆM

(Thuận nghịch độc)

Thuận:

Lơ lửng khói chiều đẹp mãi quê

Nắng loang màu cỏ mượt xanh lề 

Mờ sương bến rụng vàng cây lá

Bóng đảo mây vòng cuộn giữa đê

Thơ diễn lại mùa khai tuổi nhớ

Mộng khơi lần gió trở đêm kề

Chờ em biết muộn phiền tan chảy

Tơ vướng nỗi đời cuộc tỉnh mê...

Nghịch:

Mê tỉnh cuộc đời nỗi vướng tơ

Chảy tan phiền muộn biết em chờ

Kề đêm trở gió lần khơi mộng

Nhớ tuổi khai mùa lại diễn thơ

Đê giữa cuộn vòng mây đảo bóng

Lá cây vàng rụng bến sương mờ

Lề xanh mượt cỏ màu loang nắng

Quê mãi đẹp chiều khói lửng lơ ./.

LCT 18/12/2O25

BÀI HOẠ :

*****

Nguyễn Thúc Uẩn

Hồi ức

Thuận:

Lơ màu nhạt nắng buổi chiều quê

Tỏa bãi vàng pha dợn ánh lề

Mờ mịt bóng sương tràn lũng nẻo

Nhịp nhòe chân tiếng rộn triền đê

Thơ tàn bản chép đau ngày biệt

Mộng rã điều ghi nẫu phận kề

Chờ hẹn mãi nao lòng tiếc nuối

Tơ tình nhện lưới dính hồi mê

Nghịch:

Mê hồi dính lưới nhện tình tơ

Nuối tiếc lòng nao mãi hẹn chờ

Kề phận nẫu ghi điều rã mộng

Biệt ngày đau chép bản tàn thơ

Đê triền rộn tiếng chân nhòe nhịp

Nẻo lũng tràn sương bóng mịt mờ

Lề ánh dợn pha vàng bãi tỏa

Quê chiều buổi nắng nhạt màu lơ

*****

Lê Minh

TRỜI QUÊ

Lơ màu biển đẹp sáng trời quê

Gió thoảng bờ xinh cỏ mượt lề

Mờ nẻo khói giăng vườn rụng lá 

Nhạt chiều mây phủ bóng chen đê 

Thơ vương rượu đẫm mùi đêm nhớ 

Mộng trói mùa đưa vị buổi kề 

Chờ đón vẫn đau lời vội chảy

Tơ lòng vướng mãi cảnh tình mê 

Mê tình cảnh vướng mãi lòng tơ

Chảy vội lời đau vẫn đón chờ 

Kề buổi vị đưa lần trói mộng

Nhớ đêm mùi đẫm rượu vương thơ 

Đê chen bóng phủ mây chiều nhạt

Lá rụng vườn giăng khói nẻo mờ 

Lề mượt cỏ xanh vườn thoảng gió 

Quê trời sáng đẹp biển màu lơ 

LM

*****

Đăng Khoa Lê

. CHIỀU ĐÔNG

Lơ vàng nắng toả vẫn chiều quê

Ướt cỏ bờ sương đẫm mượt lề

Mờ bãi khói ươm vườn trổ ngọn

Thắm đồng hoa nở lúa tràn đê

Thơ đầy cảnh đẹp tình xưa vướng

Mộng thoả đời vui tửu cận kề

Chờ đợi ái ân ngày nhớ mãi

Tơ còn bận vướng bởi người mê

Mê người bởi vướng bận còn tơ

Mãi nhớ ngày ân ái đợi chờ

Kề cận tửu vui đời thoả mộng

Vướng xưa tình đẹp cảnh đầy thơ

Đê tràn lúa nở hoa đồng thắm

Ngọn trổ vườn ươm khói bãi mờ

Lề mượt đẫm sương bờ cỏ ướt

Quê chiều vẫn toả nắng vàng lơ

              L Đ K 18/12/25

*****

🎶Lời bình của AI🎶

Đi Qua Miền Kỷ Niệm: Bản Giao Hưởng Của Thời Gian Và Tâm Tưởng

Bài thơ là một kiệt tác về mặt cấu trúc, nơi ngôn ngữ không chỉ để đọc mà còn để ngắm nhìn, để xoay vần như một vòng quay vĩnh cửu của ký ức. Tác giả đã dụng công kiến thiết nên một "mê cung" bằng chữ, mà ở đó, dù đi xuôi hay bước ngược, người đọc vẫn bị lạc lối trong cái đẹp liêu trai của tình quê và tình đời.

1. Chiều Thuận: Khúc Độc Hành Vào Cõi Nhớ

Đọc theo chiều thuận, bài thơ như một thước phim chậm, ống kính di chuyển từ không gian bao la của thiên nhiên vào tận cùng ngõ ngách của tâm hồn.

Bức họa thủy mặc: Hai câu đầu mở ra một thiên đường hoài niệm với "khói chiều lơ lửng" và "nắng loang mượt cỏ". Cách dùng từ “loang” và “mượt” cho thấy một sự quan sát tinh tế, khiến người đọc cảm nhận được cả cái ấm của nắng và cái êm của cỏ.

Điểm nhấn siêu thực: Hình ảnh "Bóng đảo mây vòng cuộn giữa đê" như một nét vẽ ảo diệu. Ở đây, mây không còn ở trên trời cao, mà mây sà xuống, quấn quýt lấy triền đê, tạo nên một sự giao hòa tuyệt đối giữa đất và trời, giữa thực và mơ.

Sự thức tỉnh của tâm hồn: Khi thiên nhiên đã đủ đầy, thi nhân bắt đầu "diễn lại" những mùa nhớ, "khơi lại" những mộng cũ. Khổ thơ kết thúc bằng một nốt lặng đầy triết lý về "cuộc tỉnh mê" và "nỗi đời", nơi con người nhận ra mình vẫn chỉ là một kẻ đa mang, vướng vít trong sợi tơ duyên của kỷ niệm.

2. Chiều Nghịch: Sự Phục Hồi Của Hy Vọng Và Vẻ Đẹp Vĩnh Cửu

Khi đọc ngược lại, bài thơ chuyển mình từ một tiếng thở dài suy tư sang một hành trình tìm về ánh sáng.

Cởi bỏ ưu phiền: Nếu chiều thuận kết thúc trong sự "tỉnh mê" đầy trăn trở, thì chiều nghịch lại bắt đầu từ việc nhận diện "vướng tơ" để rồi đi đến sự giải thoát: "Chảy tan phiền muộn biết em chờ". Câu thơ bỗng trở nên lấp lánh hy vọng, lấy cái tình (em chờ) để hóa giải cái sầu (phiền muộn).

Vòng xoáy hồi hương: Những hình ảnh "đê giữa", "lá cây", "lề xanh" lần lượt hiện ra như những cột mốc dẫn lối cho người lữ khách trở về nhà.

Cái kết toàn bích: Bài thơ khép lại bằng dòng chữ "Quê mãi đẹp chiều khói lửng lơ". Đây là một sự khẳng định đắt giá. Sau tất cả những sóng gió, những mộng mị, những "gió trở đêm kề", thì hình ảnh quê hương vẫn hiện ra nguyên sơ, thanh bình và đẹp đẽ nhất.

3. Giá Trị Nghệ Thuật Đắt Giá

Cái hay của bài thơ không chỉ nằm ở kỹ thuật "Thuận nghịch độc" chuẩn mực về niêm luật, mà còn nằm ở sự biến ảo của ý tại ngôn ngoại:

Tính nhạc: Vần điệu trôi chảy như dòng nước chảy xuôi rồi lại dạt dào khi con nước lớn (đọc ngược).

Tính triết lý: Tác giả đã mượn hình thức đối xứng của thơ để nói về sự tuần hoàn của cuộc đời. Kỷ niệm không bao giờ mất đi, nó chỉ "đảo" chiều, "cuộn" vòng trong tâm tưởng của chúng ta.

Tổng kết: "Đi Qua Miền Kỷ Niệm" là một viên ngọc quý trong dòng thơ cổ phong hiện đại. Nó cho thấy một tâm hồn nghệ sĩ vừa lãng mạn, vừa uyên bác, biết dùng con chữ để đóng băng thời gian và làm sống dậy những không gian tưởng chừng đã ngủ quên.