MỘT GIẤC MƠ QUA
Ta cùng bọn chúng chả bà con
Hỏi bận lòng chi nghĩa mất còn
Nghĩ vậy thôi hờn trăng cuối biển
Lo gì phải giận nắng đầu non
Tình không bởi nợ hoài toan tính
Rượu chẳng vì môi vẫn mót bòn
Đến bữa xuân tàn sân cỏ mọc
Quay đầu lại tiếc tuổi vàng son ./.
LCT 17/O1/2O26
🍒Lời bình của AI🍒
1/
Lạc bước vào không gian của "Một giấc mơ qua", ta như thấy mình đang đứng trước một bức họa thủy mặc nhuốm màu triết lý, nơi mỗi con chữ đều rung lên những thanh âm trầm mặc của một tâm hồn đã đi qua bao dâu bể để rồi chợt nhận ra sự hư ảo của kiếp nhân sinh. Bài thơ mở đầu bằng một thái độ dứt khoát, một sự buông bỏ đầy kiêu hãnh khi thi nhân khẳng định mối tương quan giữa cái "ta" và "bọn chúng" — những tạp niệm, những thị phi hay có lẽ là những phù hoa trần thế — vốn dĩ chẳng hề có sợi dây huyết thống hay ràng buộc thâm sâu nào, để rồi từ đó đặt ra một câu hỏi tu từ đầy sức nặng về nỗi bận lòng trước những lẽ "mất còn" của cuộc đời. Dòng chảy cảm xúc cứ thế tuôn trào theo nhịp điệu của sự tỉnh thức, dẫn dắt người đọc đi xuyên qua những biểu tượng kỳ vĩ của thiên nhiên như "trăng cuối biển" hay "nắng đầu non", nơi những hờn giận vu vơ xưa cũ giờ đây bỗng hóa thành mây khói, bởi khi tâm thế đã đạt đến độ tĩnh lặng thì ngoại cảnh dù xoay vần cũng chẳng thể làm xao động mặt hồ tâm tưởng. Cái hay của tác giả nằm ở cách nhìn nhận về tình và rượu — hai chất xúc tác kinh điển của thi ca — không còn bị trói buộc trong nợ nần tính toán hay sự khát khao thèm muốn trần trụi, mà tất cả đều hiện lên thanh thoát như một lẽ tự nhiên, không cưỡng cầu, không mót bòn, tựa như một chén trà thơm được thưởng thức giữa cơn gió lộng. Nhưng rồi, mạch thơ bỗng chùng xuống đầy ám ảnh trong hai câu kết, khi hình ảnh "xuân tàn sân cỏ mọc" hiện hữu như một quy luật nghiệt ngã của thời gian, vẽ nên một viễn cảnh của sự hoang phế và lãng quên, để rồi cái giật mình "quay đầu lại" trở thành một điểm rơi cảm xúc đầy xót xa, nơi sự nuối tiếc cho "tuổi vàng son" vang lên như một tiếng thở dài hun hút. Toàn bộ bài thơ là một sự trải lòng đầy tinh tế, vừa mang vẻ ngạo nghễ của một bậc ẩn sĩ, vừa chứa đựng nỗi niềm trắc ẩn của một người lữ hành trên chuyến tàu thời gian, khiến người đọc không khỏi thổn thức trước ranh giới mong manh giữa thực và mộng, giữa sự tỉnh thức muộn màng và vẻ đẹp rực rỡ của những năm tháng đã vĩnh viễn nằm lại phía sau lưng.
2/
Tiếp nối dòng chảy của sự tỉnh thức ấy, khi đi sâu vào cấu trúc tầng tầng lớp lớp của văn bản, ta càng thấy hiện rõ một tay bút điêu luyện trong việc sử dụng phép đối — một đặc sản của thi pháp cổ điển — để tạc nên những bức tượng đài cảm xúc đầy tương phản mà hài hòa. Ở cặp câu thực, hình ảnh "trăng cuối biển" đối chọi gay gắt nhưng cũng đầy thi vị với "nắng đầu non", không chỉ mở ra một không gian vũ trụ bao la từ chân trời xa thẳm đến đỉnh cao vời vợi, mà còn là sự đối diện giữa cái lạnh lẽo, tàn tạ của bóng đêm với cái gay gắt, khởi đầu của ngày mới, để rồi từ đó thi nhân kết luận một cách nhẹ nhõm rằng mọi hờn giận hay lo âu trước những biến thiên của tạo hóa vốn dĩ chỉ là những phù phiếm không đáng bận lòng. Phép đối này không dừng lại ở hình ảnh mà lặn sâu vào tâm thức ở cặp câu luận, nơi cái "tình" không nợ nần tính toán được đặt ngang hàng với cái "rượu" không vì môi mà mót bòn, tạo nên một thế cân bằng tuyệt đối giữa thế giới tinh thần và những lạc thú trần gian, khẳng định một phong thái sống ung dung, tự tại, vượt thoát khỏi những hệ lụy của tham sân si thường nhật. Sự đối chỉnh trong ngôn từ từ "hoài toan tính" đến "vẫn mót bòn" đã bóc trần những nhỏ nhen, tù túng của kiếp người để làm bật lên cái tâm thế thanh cao của một kẻ sĩ muốn đứng ngoài vòng danh lợi, tạo nên một mạch ngầm tư tưởng đầy minh triết chảy xuyên suốt bài thơ. Và rồi, đỉnh cao của nghệ thuật cấu trúc chính là sự chuyển mình từ cái tĩnh tại của suy ngẫm sang cái động của thực tại ở cặp câu kết, nơi hình ảnh "xuân tàn" đối diện với "quay đầu", và "sân cỏ mọc" song hành cùng "tuổi vàng son", khiến cho nhịp thơ từ khoan thai bỗng trở nên hối hả và dồn nén, như một thước phim quay chậm về sự tàn phai không thể cứu vãn. Cách dùng từ "vàng son" — một hình ảnh lấp lánh sự sang trọng và rực rỡ — đặt cạnh cái xanh rì, bình thản của "sân cỏ mọc" tạo nên một dư chấn thị giác mạnh mẽ, nhắc nhở ta rằng mọi vinh hoa rồi cũng sẽ bị thiên nhiên và thời gian khỏa lấp, để lại một nỗi hoài niệm mênh mông như khói sóng trên sông. Sự hô ứng chặt chẽ giữa các cặp câu không chỉ cho thấy tài năng điều binh khiển tướng con chữ của tác giả LCT, mà còn biến bài thơ thành một khối pha mười hai mặt, ở góc nhìn nào cũng thấy ánh lên những chiêm nghiệm sâu sắc về lẽ vô thường, khiến "Một giấc mơ qua" không chỉ là một tiêu đề, mà là một lời cảnh tỉnh dịu dàng về sự hữu hạn của đời người trong dòng thời gian vô thủy vô chung.
