"...Có những ký ức không còn hình hài rõ nét. Sau bao năm tháng, chúng chỉ còn lại một dư hương rất khẽ. Bài thơ này được viết từ cảm giác ấy – khi quá khứ đã xa mà lòng người vẫn chưa thật sự rời xa..."
MÙI HƯƠNG KỶ NIỆM
Chiều ru gió nhẹ hẻm mây choàng
Sóng lửng lơ nhồi dọc bãi hoang
Mộng đã nghiêng làn bên cửa vắng
Đời đang trượt dốc giữa thu vàng
Không còn những lúc nhìn hoa rụng
Chẳng có bao giờ dõi nguyệt loang
Vẫn bóng hoàng hôn gầy ngọn lửa
Mà hương kỷ niệm quá mơ màng ./.
LCT 3O/O7/2O26
BÀI BÌNH:
MÙI HƯƠNG KỶ NIỆM – DƯ HƯƠNG CỦA NHỮNG ĐIỀU KHÔNG THỂ GIỮ
Có những kỷ niệm càng nhớ càng rõ. Nhưng cũng có những kỷ niệm càng xa càng nhòa, đến một lúc không còn giữ được hình dáng ban đầu, chỉ còn lại một dư vị mỏng manh trong tâm tưởng. Bài thơ Mùi Hương Kỷ Niệm của LCT dường như được viết ra từ chính khoảnh khắc ấy.
Bài thơ mở đầu bằng một không gian chiều bảng lảng:
“Chiều ru gió nhẹ hẻm mây choàng
Sóng lửng lơ nhồi dọc bãi hoang”
Không phải là một buổi chiều rực rỡ, cũng không phải một buổi chiều u buồn. Đó là buổi chiều của sự lặng lẽ. Gió nhẹ, mây choàng, sóng lửng lơ... mọi vật đều như đang trôi chậm hơn nhịp sống thường ngày. Cảnh vật không hiện ra bằng đường nét sắc rõ mà bằng những lớp sương cảm xúc. Người đọc có cảm giác đang bước vào miền ký ức hơn là đứng trước một phong cảnh thực.
Từ nền cảnh ấy, nhà thơ đưa người đọc đến với sự đối diện của chính mình:
“Mộng đã nghiêng làn bên cửa vắng
Đời đang trượt dốc giữa thu vàng”
Một câu nhìn về mộng, một câu nhìn về đời. Mộng đã nghiêng, nghĩa là những khát vọng, những điều từng nâng đỡ tâm hồn nay đã đổi khác. Đời đang trượt dốc không hẳn là lời bi quan, mà là sự thừa nhận quy luật không ai cưỡng nổi của thời gian. Đặc biệt, hình ảnh “thu vàng” khiến câu thơ không chìm trong bóng tối. Đó vẫn là vẻ đẹp của cuộc đời, nhưng là vẻ đẹp của mùa đã chín, của một hành trình đang đi về cuối chặng.
Đến cặp luận, nỗi buồn không được nói trực tiếp mà hiện lên qua những điều đã mất:
“Không còn những lúc nhìn hoa rụng
Chẳng có bao giờ dõi nguyệt loang”
Con người ta khi còn trẻ thường mải mê tìm kiếm những điều lớn lao. Đến một lúc nào đó mới nhận ra điều quý giá nhất đôi khi chỉ là khả năng ngồi yên nhìn một cánh hoa rơi hay lặng lẽ ngắm vầng trăng loang trên mặt nước. Hai câu thơ không chỉ nói về tuổi tác, mà còn nói về sự đổi thay của tâm thế sống. Những phút giây từng rất đỗi bình thường bỗng trở thành điều không thể tìm lại.
Và rồi bài thơ khép lại bằng hai câu đầy dư vị:
“Vẫn bóng hoàng hôn gầy ngọn lửa
Mà hương kỳ niệm quá mơ màng”
Cảnh cũ vẫn còn. Hoàng hôn vẫn trở lại mỗi ngày. Ngọn lửa của ký ức dường như vẫn âm thầm cháy trong lòng người. Nhưng điều còn lại không phải là hình ảnh, cũng không phải âm thanh, mà chỉ là “hương”.
Đó là một cách diễn đạt rất thơ.
Hương là thứ có thật nhưng không thể nắm giữ. Ta biết nó hiện diện, cảm nhận được nó, nhưng chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng đủ làm nó tan đi. Kỷ niệm trong bài thơ cũng vậy. Nó không mất hẳn, nhưng đã trở thành một thứ mong manh đến mức chỉ còn có thể cảm nhận bằng tâm hồn.
Bởi thế, hai chữ “mơ màng” ở cuối bài không đơn thuần là một trạng thái cảm xúc. Nó là khoảng cách mà thời gian đã tạo ra giữa con người và quá khứ. Kỷ niệm vẫn ở đó, nhưng đã chìm vào sương khói năm tháng. Muốn giữ lại cũng không được, muốn quên đi cũng chẳng xong.
Đọc hết bài thơ, điều đọng lại không phải là nỗi buồn của tuổi tác hay sự tiếc nuối trước những gì đã qua. Điều còn lại chính là cảm giác về một làn hương rất khẽ đang bay qua miền ký ức. Nó không đủ đậm để gọi thành tên, nhưng lại đủ sâu để khiến lòng người chùng xuống.
Có lẽ đó chính là vẻ đẹp của bài thơ: nói rất ít về kỷ niệm, nhưng lại làm người đọc nhớ rất nhiều.
