"...Người làm thơ đôi khi không khổ vì thiếu cảm xúc, mà khổ vì vẫn còn quá nhiều cảm xúc giữa một thực tại nhiều bụi mờ..."
TRỚ TRÊU
Đôi lần tính chuyện nghỉ làm thơ
Lắm bữa buồn, tâm cảnh dại khờ
Bởi bóng trăng hiền soi ngõ lặng
Do màu nắng nhạt đảo dòng mơ
Từ hôm rượu đuổi hồn mây trắng
Giữa lúc đời theo khoảnh bụi mờ
Mộng trở nên sầu đêm vắng ngõ
Nên lòng đứt hẳn một đường tơ./.
LCT O4/09/2O26
TRỚ TRÊU là lời tự sự nhẹ nhàng nhưng thấm đẫm suy tư của một người mang nặng duyên thơ. Đọc bài thơ, ta bắt gặp một tâm hồn từng muốn buông bỏ những vần thơ, nhưng cuối cùng lại nhận ra mình không thể thoát khỏi những rung động vốn đã trở thành một phần máu thịt của đời sống tinh thần.
Hai câu đề:
"Đôi lần tính chuyện nghỉ làm thơ
Lắm bữa buồn, tâm cảnh dại khờ"
mở ra một nỗi niềm rất thật. Đó không phải lời than trách thơ ca, mà là sự mệt mỏi trước những ưu tư chất chứa trong lòng. Người thơ từng nghĩ đến việc gác bút, bởi càng đa cảm càng dễ mang lấy những nỗi buồn của cuộc đời. Cụm từ "tâm cảnh dại khờ" gợi cảm giác của một trái tim vẫn còn quá nhạy cảm trước mọi biến động của nhân sinh.
Đến hai câu thực:
"Bởi bóng trăng hiền soi ngõ lặng
Do màu nắng nhạt đảo dòng mơ"
nguyên nhân của sự "không thể nghỉ thơ" dần được hé mở. Chỉ một ánh trăng hiền, một màu nắng nhạt cũng đủ làm tâm hồn xao động. Những hình ảnh rất đỗi bình dị ấy lại trở thành nguồn cảm xúc bất tận, khiến dòng mộng trong lòng người thơ không ngừng chuyển động. Chính vì còn rung động trước vẻ đẹp của cuộc sống nên thơ vẫn còn đó, không dễ gì từ bỏ.
Điểm đặc sắc nhất của bài thơ nằm ở hai câu luận:
"Từ hôm rượu đuổi hồn mây trắng
Giữa lúc đời theo khoảnh bụi mờ"
Đây cũng là nơi nhan đề "Trớ trêu" được thể hiện rõ nhất. Một bên là "hồn mây trắng" – biểu tượng của những ước mơ, của vẻ đẹp thanh thoát và những khát vọng tinh thần. Một bên là "khoảnh bụi mờ" – hình ảnh của thực tại nhiều ngổn ngang, u tối. Tâm hồn vẫn muốn đuổi theo mây trắng, nhưng cuộc đời lại đang trôi vào cõi bụi mờ. Phép đối trong hai câu thơ không chỉ chỉnh về hình thức mà còn tạo nên sự đối lập sâu sắc giữa cõi mộng và cõi đời, giữa khát vọng hướng thượng và những giới hạn của hiện thực.
Bởi thế, hai câu kết:
"Mộng trở nên sầu đêm vắng ngõ
Nên lòng đứt hẳn một đường tơ"
mang theo âm hưởng lặng buồn của một sự mất mát. Người thơ không từ bỏ giấc mộng, cũng không đoạn tuyệt với thơ ca. Nhưng khi nhìn thấy cuộc đời không còn đẹp như những gì mình từng kỳ vọng, một phần niềm tin và sự hồn nhiên trong tâm hồn đã bị tổn thương. "Đường tơ" đứt đi không phải là sợi dây gắn bó với thơ, mà là một phần của những mộng tưởng từng nâng đỡ tâm hồn qua năm tháng.
TRỚ TRÊU vì thế không chỉ là nỗi buồn riêng của người viết, mà còn là tâm trạng của những ai vẫn còn yêu cái đẹp nhưng phải đối diện với những góc khuất của cuộc đời. Càng tha thiết với những giá trị tốt đẹp, người ta càng dễ đau lòng trước những điều chưa trọn vẹn. Và cũng chính từ những day dứt ấy, thơ lại tiếp tục được sinh ra.
