NỖI NHỚ LÊN MẦM

"...Nỗi buồn sâu nhất đôi khi không phải là mất mát, mà là tiếc nuối cho những điều đã từng được vun trồng bằng tất cả niềm tin. Bài thơ là câu chuyện của một mầm xanh chưa kịp lớn, của một mùa xuân chưa kịp đến, và của những giấc mơ còn mãi trong miền thương nhớ..." 

NỖI NHỚ LÊN MẦM

Chiều lơ lửng khói nhuộm thu vàng

Nỗi nhớ lên mầm họ bẻ ngang

Tiếc những mùa trăng ngồi dọn cỏ

Rồi bao buổi sớm đợi gieo hàng

Nhưng đời bão cuộn xuân nào đến

Tại ngõ mưa lùa nắng chẳng sang

Chỉ thấy hồn đêm sầu mộng cũ

Vì sương gió lạnh cõi thiên đàng ./.

LCT 13/O8/2O26

Mời đọc thêm lời bình

Bình bài thơ "Nỗi Nhớ Lên Mầm"

Có những nỗi nhớ không đến từ sự xa cách, mà đến từ những điều đã từng được nâng niu, vun xới rồi bất ngờ dang dở. "Nỗi Nhớ Lên Mầm" gợi nên cảm giác ấy bằng một hệ thống hình ảnh rất gần gũi với đời sống gieo trồng, nhưng lại chuyên chở những rung động sâu xa của tâm hồn.

Câu thơ mở đầu:

Chiều lơ lửng khói nhuộm thu vàng

vẽ ra một không gian bảng lảng giữa thực và mộng. Khói không chỉ phủ lên cảnh vật mà còn phủ lên ký ức. Màu thu vàng ở đây không rực rỡ mà phảng phất nét tàn phai, như một miền nhớ đã lùi xa nhưng vẫn còn ánh lên trong tâm tưởng.

Trên nền không gian ấy, câu thơ thứ hai xuất hiện đầy ám ảnh:

Nỗi nhớ lên mầm họ bẻ ngang.

"Nỗi nhớ" vốn vô hình, nhưng tác giả đã hữu hình hóa thành một mầm non vừa nhú khỏi mặt đất. Hình ảnh ấy gợi sự sống, hy vọng và khởi đầu. Thế nhưng mầm non chưa kịp lớn đã bị "họ bẻ ngang". Chỉ một động tác ngắn mà chứa đựng biết bao tiếc nuối. Điều đáng chú ý là tác giả không gọi đích danh ai đã bẻ ngang. Chữ "họ" để ngỏ, khiến nguyên nhân của mất mát trở nên mênh mang hơn. Đó có thể là con người, hoàn cảnh, thời gian hay chính số phận.

Hai câu thực mở ra cả một hành trình chuẩn bị cho những ước vọng:

Tiếc những mùa trăng ngồi dọn cỏ

Rồi bao buổi sớm đợi gieo hàng.

"Dọn cỏ" là công việc âm thầm nhưng cần thiết của người gieo trồng. "Gieo hàng" lại là công đoạn khởi đầu cho mùa vụ tương lai. Những hình ảnh ấy không chỉ nói chuyện đồng ruộng mà còn là ẩn dụ cho những tháng năm con người kiên nhẫn vun bồi niềm tin, tình cảm và ước mơ. Đọc đến đây, người ta hiểu rằng điều khiến nhân vật trữ tình đau lòng không phải là mất đi thành quả, mà là bao công sức chuẩn bị cho một mùa hoa trái đã trở nên vô nghĩa.

Đến hai câu luận, hiện thực hiện lên khắc nghiệt:

Nhưng đời bão cuộn xuân nào đến

Tại ngõ mưa lùa nắng chẳng sang.

"Bão cuộn" là biến động, là nghịch cảnh, là những lực đẩy vô hình cuốn con người xa khỏi điều mình mong đợi. Sau bao ngày dọn cỏ, đợi gieo, đáng lẽ phải là mùa xuân của đâm chồi nảy lộc, nhưng câu hỏi "xuân nào đến" vang lên như một tiếng thở dài. Đặc biệt, hình ảnh "mưa lùa nắng chẳng sang" rất giàu sức gợi. Nắng ở ngay bên kia ngõ, hạnh phúc ở rất gần, nhưng vẫn không thể bước qua ranh giới của đời người.

Hai câu kết khép lại bài thơ bằng một dư âm sâu lắng:

Chỉ thấy hồn đêm sầu mộng cũ

Vì sương gió lạnh cõi thiên đàng.

Nếu những câu trên còn có bóng dáng của hy vọng thì đến đây chỉ còn lại miền hồi tưởng. "Hồn đêm" là nơi ký ức thức dậy, nơi những giấc mộng cũ trở về cùng nỗi buồn lặng lẽ. Câu thơ cuối đặc biệt gợi cảm. "Thiên đàng" vẫn hiện hữu như biểu tượng của hạnh phúc và vẻ đẹp tuyệt đối, nhưng đã trở nên lạnh giá bởi sương gió cuộc đời. Hạnh phúc không hẳn mất đi, chỉ là đã ở ngoài tầm với của con người.

Điều đáng quý của bài thơ là tác giả không kể một câu chuyện cụ thể. Tất cả được gửi gắm qua những hình ảnh mầm cây, cỏ dại, mùa trăng, buổi sớm, bão cuộn, nắng ngõ và thiên đàng. Chính sự không xác định ấy đã tạo nên khoảng trống cho người đọc tự soi thấy những mùa xuân lỡ hẹn của riêng mình.

"Nỗi Nhớ Lên Mầm" vì thế không chỉ là bài thơ của ký ức. Đó còn là tiếng lòng dành cho những điều đẹp đẽ từng được nâng niu bằng cả niềm tin, nhưng cuối cùng chỉ còn lại trong miền thương nhớ.