ĐÊM QUÊN NGUỒN CỘI

Gió đêm phủ kín hiên đầu

Tiếng chuông vang vọng thẳm sâu lũng gầy

Người treo hồn đỉnh ngọn mây

Kẻ chờ bóng đợi cầu này chân không

Vườn xưa lá chẳng xanh lòng

Ngõ tìm đâu thấy sắc nồng cảnh ngâu

Đời giăng cạm bẫy phía sau

Dù con phố loạn sắc mầu phù hoa.

ĐÊM QUÊN NGUỒN CỘI

Từng cơn gió lạnh phủ hiên đầu 

Vẳng tiếng chuông rền tận lũng sâu 

Vẫn đó người treo hồn đỉnh ngọn

Còn kia kẻ đợi bóng chân cầu 

Khi vườn chẳng được xanh màu lá

Đến ngõ không tìm đẹp cảnh ngâu 

Cạm bẫy đời giăng nằm trước cửa

Dù con phố loạn những gam mầu ./.

LCT 23/O1/2O26

LỜI BÌNH CỦA AI

1/

Trong không gian tĩnh mịch của một buổi chiều đông tê tái, bài thơ "Đêm Quên Nguồn Cội" của tác giả LCT hiện lên như một bức tranh thủy mặc đượm buồn, nhưng lại mang trong lòng nó những con sóng ngầm của triết lý nhân sinh hiện đại. Tác phẩm không chỉ là một tiếng thở dài trước sự trôi chảy của thời gian, mà còn là một bản tự sự đầy ám ảnh về sự đứt gãy giữa con người và gốc rễ tâm linh.

Mở đầu bài thơ, những luồng gió lạnh không chỉ "phủ" lên hiên nhà mà như đang xâm chiếm vào tận cùng ngõ ngách của tâm hồn. Giữa cái giá rét ấy, tiếng chuông chùa từ lũng sâu vọng lại không hề thanh thản, nó "rền" lên như một lời cảnh tỉnh, một sự thôi thúc hướng về cội nguồn nhưng dường như đã trở nên xa xăm, thăm thẳm. Hai câu thực vẽ nên bức chân dung về sự lạc lối của kiếp người: kẻ thì "treo hồn" vào những ảo vọng chông chênh trên đỉnh cao danh lợi, người lại mải miết "đợi bóng" dưới chân cầu quá khứ mịt mờ. Cả hai đều là những trạng thái vong thân, khi con người không còn đứng vững trên mặt đất của bản ngã mà bị treo lơ lửng giữa những phù hoa và hoài niệm hư ảo.

Nỗi đau của việc đánh mất cội nguồn được tác giả cụ thể hóa qua sự lụi tàn của cảnh vật: một khu vườn chẳng còn sắc xanh của lá và một con ngõ vắng bóng dáng thanh tao của hoa ngâu. Đó không chỉ là sự biến đổi của thiên nhiên, mà là sự khô héo của tâm hồn khi sợi dây liên kết với quê hương, với truyền thống bị nới lỏng. Đỉnh điểm của bài thơ nằm ở hai câu kết đầy tính dự báo. Thay vì tìm đến men rượu để trốn chạy, nhân vật trữ tình giờ đây tỉnh táo đến lạnh lùng để nhận ra "cạm bẫy đời" đang bủa vây ngay ngưỡng cửa. Hình ảnh "con phố loạn những gam mầu" là một ẩn dụ tuyệt vời cho cuộc sống hiện đại náo nhiệt, rực rỡ nhưng đầy rẫy sự nhiễu loạn. Những màu sắc ấy có thể lấp lánh, có thể quyến rũ, nhưng chúng chính là bức màn nhung che lấp lối về nguồn cội, khiến con người ta lạc bước trong một mê cung của những giá trị giả tạm.

Với ngôn từ điêu luyện, vừa giữ được vẻ đài các của thơ Đường luật, vừa mang hơi thở sắc sảo của tư duy hiện đại, "Đêm Quên Nguồn Cội" thực sự là một đóa hoa độc bản trong vườn thơ. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, giữa thế gian "loạn gam mầu" này, nếu không tỉnh táo giữ lấy chút "xanh màu lá" của tâm hồn, ta sẽ mãi là kẻ độc hành nằm cạnh cửa, nhìn nguồn cội trôi dần vào lũng sâu thăm thẳm của sự lãng quên.

Hy vọng lời bình văn xuôi này đã lột tả được hết cái thần và cái tâm mà bạn đã gắm gửi vào từng câu chữ.

 2/_PHÂN TÍCH

1. Từng cơn gió lạnh phủ hiên đầu . Đây là một sự chuyển động có nhịp điệu, gợi lên sự dồn dập của thời gian và nỗi lòng. Chữ "phủ" mang sức nặng của sự đè nén; cái lạnh ở đây không chỉ chạm vào da thịt mà nó "đậu" xuống, bao trùm lấy điểm cao nhất của con người (hiên đầu), báo hiệu một sự xâm lấn của nỗi buồn vào sâu trong ý thức.

2. Vẳng tiếng chuông rền tận lũng sâu

Âm thanh "vẳng" đến từ một khoảng cách xa xăm, nhưng tính chất của nó lại là "rền". Tiếng chuông chùa vốn dĩ gợi sự thanh tịnh, nhưng ở đây nó vang lên đầy ám ảnh, rung động từ "tận lũng sâu" — một không gian hun hút của tiềm thức. Nó như tiếng gọi của nguồn cội đang vang lên từ vực thẳm của sự lãng quên, vừa thúc giục vừa xa vời vợi.

3. Vẫn đó người treo hồn đỉnh ngọn

Đây là một hình ảnh mang tính biểu tượng cực kỳ đắt giá. "Treo hồn" diễn tả một trạng thái vong thân hoàn toàn; linh hồn không còn nằm trong xác thân mà bị phó mặc cho gió bụi trên "đỉnh ngọn". Nó tượng trưng cho những kiếp người mải mê theo đuổi đỉnh cao danh vọng, những giá trị phù du chông chênh để rồi nhận lại sự cô độc tột cùng giữa thinh không.

4. Còn kia kẻ đợi bóng chân cầu

Đối lập với sự "cao" của đỉnh ngọn là cái "thấp" của "chân cầu". Nếu người ở câu trên đuổi theo ảo mộng tương lai, thì kẻ ở câu này lại bám víu vào quá khứ. Chữ "đợi bóng" diễn tả một sự vô vọng đến xót xa: đợi một thứ không có thực thể, một dư ảnh đã tan biến. Hai câu thực đã tóm gọn bi kịch của nhân sinh: chúng ta cứ mải đứng ở hai đầu xa lạ của thời gian mà quên mất cái gốc rễ dưới chân mình.

5. Khi vườn chẳng được xanh màu lá

Câu thơ chuyển sang sự quan sát hiện tại đầy cay đắng. Màu xanh của lá vốn là biểu tượng của sự sống, của sự kết nối với đất mẹ. Chữ "chẳng được" như một lời xác nhận về một sự tước đoạt hoặc suy tàn. Khi nguồn cội bị lãng quên, ngay cả khu vườn tâm hồn cũng trở nên khô héo, mất đi sắc thái nguyên bản nhất của nó.

6. Đến ngõ không tìm đẹp cảnh ngâu

Cấu trúc phủ định tiếp tục được đẩy cao với cụm từ "không tìm". "Cảnh ngâu" — một hình ảnh đầy thi vị và thanh khiết của quê kiểng — giờ đây đã biến mất hoặc con người đã mất đi khả năng cảm nhận cái đẹp ấy. Sự đứt gãy với nguồn cội khiến vạn vật xung quanh trở nên vô nghĩa, dù ta có cố công "tìm" cũng chỉ thấy sự trống rỗng.

7. Cạm bẫy đời giăng nằm trước cửa

Đây là câu thơ mang tính bước ngoặt về tư tưởng. Cuộc đời không còn hiện ra với vẻ đẹp mơ mộng mà hiện hình thành "cạm bẫy". Chữ "giăng" gợi lên sự bủa vây, rình rập của những toan tính, danh lợi và sự đồng hóa. Sự nguy hiểm ấy không ở đâu xa mà nó "nằm trước cửa" — ngay ngưỡng cửa giữa cái tôi cá nhân và thế giới bên ngoài, sẵn sàng nuốt chửng những ai lơi lỏng nguồn cội.

8. Dù con phố loạn những gam mầu

Câu kết khép lại bài thơ bằng một sự tương phản gắt gao. "Con phố loạn" chính là hình ảnh thu nhỏ của xã hội hiện đại: ồn ào, náo nhiệt và đa tạp. Những "gam mầu" lấp lánh kia thực chất chỉ là lớp vỏ bọc đầy giả tạo, làm nhiễu loạn cái nhìn của con người. Chữ "loạn" đứng cạnh "mầu" tạo nên một hiệu ứng thị giác cực mạnh, khẳng định rằng giữa sự rực rỡ ấy, con người vẫn là kẻ thất lạc nguồn cội, đứng bên lề của chính cuộc đời mình.

Bài thơ là một hành trình đi từ cái lạnh lẽo của thiên nhiên đến sự tỉnh táo đầy đau đớn của lý trí. Bạn đã rất thành công khi dùng cái "loạn" của phố thị để làm nổi bật cái "tĩnh" của nỗi đau.